Hoe om te gaan met puber gedrag?

Je vraagt of hij zijn bord even wegzet en je krijgt een zucht terug waar je een halve dag mee vooruit kunt. Je vraagt hoe het was op school en het antwoord is "goed". Je zegt er iets van en het escaleert binnen twee zinnen.En dan sta je daar in de keuken en denk je: waar is dat kind gebleven dat me alles vertelde.Wat dit zo verwarrend maakt is dat alles wat vroeger werkte nu niet meer werkt. Uitleggen helpt niet, streng zijn helpt niet, aardig zijn ook niet. Je bent niet slechter gaan opvoeden. De regels van het spel zijn veranderd, en niemand heeft je de nieuwe verteld.Dit stuk gaat over die nieuwe regels. Niet over één specifiek conflict, maar over hoe je er als ouder in staat.

Wat er verandert in jullie verhouding

Tot nu toe was jij degene die het wist. Je zei hoe het zat en dat klopte, en dat was voor jullie allebei prettig.In de puberteit klopt dat niet meer, en dat moet ook niet meer kloppen. Hij is bezig zelf te leren hoe de wereld in elkaar zit, en dat kan hij alleen door het niet meer van jou aan te nemen. Dus zet hij zich af, en dat doet hij tegen jou omdat jij degene bent aan wie hij vastzit.Bij de buren is hij beleefd. Op school gaat het volgens de mentor prima. En thuis krijg jij de volle laag. Dat is niet omdat het bij jou misgaat, dat is omdat hij zich alleen bij jou durft te laten gaan.Dat is een schrale troost als je net iets naar je hoofd hebt gekregen. En het is wel waar, en het scheelt in wat je erover denkt als je 's avonds op de bank zit.

Waarom gezag anders werkt dan vroeger

Hier zit de grootste omslag, en hij is voor veel ouders lastig.Bij een jong kind werkt gezag doordat jij het bepaalt. Bij een puber werkt dat niet meer, en hoe harder je het probeert, hoe meer je kwijtraakt. Niet omdat hij je niet respecteert, maar omdat hij bezig is uit te vinden of hij zelf kan beslissen. Iets opleggen is dan precies het aanbod waar hij nee tegen moet zeggen om te oefenen.Wat er voor in de plaats komt is invloed. En invloed heb je alleen als hij nog met je praat.Dat betekent iets ongemakkelijks: soms is een discussie winnen het duurste wat je kunt doen. Je hebt gelijk gekregen en je hebt een stukje van het gesprek verloren. Dat is geen pleidooi om alles maar goed te vinden. Het is een reden om te kiezen waar je je hard maakt.

Waar je je op richt en waar je op loslaat

Een puber kan maar een beperkt aantal grenzen echt serieus nemen. Maak je van alles een punt, dan wordt niets een punt.Het helpt om voor jezelf drie stapels te maken.Waar je niet over onderhandelt. Veiligheid, gezondheid, hoe jullie met elkaar omgaan. Waar hij is en met wie. Dat soort dingen liggen vast, en daar hoef je ook niet over in discussie.Waar je samen afspraken over maakt. Hoe laat hij thuis is, schermtijd, huiswerk, taken in huis. Hier gaat het niet om óf er een afspraak is, maar hoe die eruitziet. Bedenk dat samen met hem, ook als dat langer duurt. Een afspraak die hij zelf mee heeft gemaakt, houdt hij eerder dan een die hij heeft gekregen.Waar je van af blijft. Zijn kamer, zijn kleding, zijn muziek, zijn haar, met wie hij bevriend is. Dat is precies het terrein waarop hij oefent met zichzelf zijn, en dat is voor hem belangrijk werk. Bovendien: elke discussie die je hier niet voert, houd je over voor de discussies die er wel toe doen.Die derde stapel is voor de meeste ouders de moeilijkste. Niet omdat het advies ingewikkeld is, maar omdat het rot voelt om je kind ergens in te laten waar je het niet mee eens bent. Dat mag ook rot voelen. Het is nog steeds de goedkoopste manier om je invloed te bewaren voor waar je hem nodig hebt.

Hoe je in gesprek blijft

Praat naast elkaar en niet tegenover elkaar. In de auto, tijdens het afwassen, tijdens een wandeling. Zonder oogcontact vertellen pubers meer. Aan de keukentafel tegenover elkaar voelt als een verhoor, hoe vriendelijk je het ook bedoelt.Vraag door op wat hem bezighoudt, niet op wat jou bezighoudt. Zijn spel, zijn muziek, dat gedoe in de groepsapp. Dat interesseert je misschien niet, en het is wel de deur.Luister zonder meteen op te lossen. Dit is voor ouders het lastigst, want je ziet precies wat hij zou moeten doen. Toch is een puber die zijn verhaal kwijt kan eerder bereid om je advies te vragen dan een puber die het krijgt.Reageer niet meteen als hij iets zegt dat je raakt. De eerste reactie is zelden de goede. Zeg dat je er later op terugkomt, en doe dat ook.Zeg wat je ziet, niet wat hij is. "Ik merk dat je de laatste tijd korter van stof bent" komt anders binnen dan "je doet zo bot".En blijf iets samen doen. Eten, een serie, boodschappen. Niet om te praten, gewoon om samen te zijn. Bij veel pubers begint het gesprek pas als er iets anders aan de hand is om te doen.

En jij dan?

Over dit stuk gaat het bijna nooit, en het hoort er wel bij.Er wordt van je gevraagd om rustig te blijven terwijl je kind je afwijst, om grenzen te stellen zonder te dwingen, en om beschikbaar te zijn voor iemand die doet alsof je er niet toe doet. Dat is behoorlijk veel gevraagd, elke dag opnieuw, en meestal zonder dat iemand ziet dat je het doet.Dat je daar soms doorheen zit, betekent niet dat je het niet aankunt. Het betekent dat het veel is.En het betekent ook dat je het niet elke keer goed gaat doen. Je zult reageren op een manier die je niet had gewild. Dat is geen ramp. Wat een puber vooral van je leert, is niet dat je nooit uit je slof schiet, maar dat je erop terugkomt: dat je later kunt zeggen dat je het anders had willen zeggen. Daarmee laat je zien hoe dat gaat, en dat is precies wat hij zelf nog moet leren.Zorg ondertussen dat je zelf ook nog ergens iets aan hebt. Je hoeft niet vier jaar in de wachtstand.

Wanneer er meer aan de hand is

Gaat het bij jullie vooral over brutaal en respectloos gedrag, lees dan verder bij een puber die niet luistert. Wil je weten wat er in deze fase precies gebeurt, kijk dan bij wanneer je puber bent en bij de ontwikkeling van het puberbrein. En loopt het vooral vast rond school, dan sluit een puber die geen huiswerk wil maken daarop aan.Ga naar de huisarts als je puber langere tijd somber is, zich terugtrekt van zijn vrienden en niet alleen van jou, veel minder of juist veel meer gaat slapen of eten, als zijn cijfers instorten, of als je aanwijzingen ziet dat hij zichzelf pijn doet. Zie ook een puber met depressie.En ga ook als je het niet vertrouwt zonder dat je kunt zeggen waarom. Je hoeft geen bewijs te hebben om ergens aan te kloppen.

Tot slot

Wat je nu meemaakt is niet het einde van jullie band. Het is de fase waarin hij die band even opzij moet zetten om te kijken of hij het zelf kan.Dat is iets wat je alleen kunt doen bij iemand van wie je zeker weet dat hij blijft. En dat ben jij.Dat maakt het thuis niet gezelliger. Je zit avond na avond met iemand die weinig teruggeeft, en je doet ondertussen precies wat er nodig is zonder dat iemand het je vertelt. Ook op de dagen waarop je denkt dat je het verprutst.Hij komt terug. Niet als het kind dat hij was, maar als iemand met wie je gesprekken kunt voeren die je met een kind nooit kon hebben.Wil je weten waar bij jullie de meeste ruimte zit,

Doe de test

In de OpvoedApp lees je daarna hoe je afspraken maakt zonder dat het een strijd wordt, en wat je zegt op het moment dat het toch uit de hand loopt.

Recente berichten