Wanneer ben je puber?

Je hebt het waarschijnlijk niet op één dag zien gebeuren. Het sloop erin. Deuren die harder dichtgaan, schouderophalen waar eerst een verhaal kwam, en een kind dat ineens een uur voor de spiegel staat.En dan vraag je je af of dit het al is. Of hij hier niet te jong voor is. Of dat dit gewoon een rotweek was.Hieronder staat wanneer de puberteit gemiddeld begint en wat er dan gebeurt. Maar het eerlijke antwoord op jouw vraag is waarschijnlijk: ja, dit is het waarschijnlijk al, en het begint eerder dan de meeste ouders denken.

Op welke leeftijd begint de puberteit?

Bij meisjes begint de puberteit gemiddeld rond de tien en een half jaar, met een spreiding tussen de negen en twaalf. Bij jongens gemiddeld rond de elf jaar, met een spreiding tussen de negen en dertien.Jongens zijn dus later, maar minder laat dan vaak wordt gedacht: het scheelt gemiddeld ongeveer een jaar en niet twee of drie.Wat wel verschilt is de duur. Jongens doen gemiddeld zo'n zes jaar over hun groei in de puberteit, meisjes ongeveer vier. De meeste kinderen zijn rond hun achttiende zowel lichamelijk als grotendeels mentaal volwassen, al loopt de ontwikkeling van hun hersenen nog een jaar of vijf door.Twee dingen die vaak verrassen. Lange kinderen komen meestal eerder in de puberteit. En het gedrag loopt vaak voor op het lichaam: je kunt maandenlang een kind hebben dat zich als een puber gedraagt terwijl je aan de buitenkant nog niets ziet.Dat laatste is precies waarom veel ouders in de war raken. Je ziet een kind, en je krijgt een reactie waar je een tiener bij zou verwachten. Dan is het logisch dat je denkt dat het aan de opvoeding ligt, of dat er iets is voorgevallen. Meestal is het gewoon dit.

De drie fases

De hele periode van kind naar volwassene loopt ongeveer van tien tot tweeëntwintig jaar. Dat lijkt eindeloos, en het helpt om te weten dat er drie verschillende fases in zitten die heel anders aanvoelen.Vroege puberteit, ruwweg tien tot veertien. Dit is de fase van de uitgesproken kledingstijl, de vaste vriendengroep en de muziek die de hele dag aanstaat. Losmaken gebeurt hier vooral door zich af te zetten: tegen jouw smaak, jouw regels en jouw mening.Midden, ruwweg veertien tot zestien. Vrienden worden belangrijker dan jij, en dat voelt vaak als het zwaarste stuk. Wat hier speelt is dat hij aan het uitzoeken is wie hij is buiten het gezin.Laat, ruwweg zestien tot tweeëntwintig. Het wordt rustiger, en er komt langzaam iemand terug die je gesprekken kunt voeren. Veel ouders zeggen achteraf dat dit het moment was waarop ze hun kind weer terugkregen, maar dan als iemand anders.Als je nu midden in die tweede fase zit: dat is de zwaarste, en die duurt niet eeuwig. Dat is geen goedkope troost, dat is gewoon hoe het verloopt.

Wat er in zijn hoofd gebeurt

Het lichaam verandert het zichtbaarst, maar wat het meeste verklaart zit in zijn hoofd.Zijn hersenen worden in deze jaren flink verbouwd, en dat gaat niet in één keer. Het deel dat gaat over gevoel en over spanning zoeken is eerder klaar dan het deel dat overziet, plant en afremt. Er zit dus een periode waarin hij veel voelt en veel wil, terwijl de rem nog niet af is.Dat verklaart precies de dingen waar je gek van wordt. Dat hij iets doet waarvan hij zelf achteraf ook niet weet waarom. Dat hij op maandag heel volwassen kan redeneren en op dinsdag iets doet waar een kind van acht zich voor zou schamen. Dat is geen slordigheid en het is ook geen dwarsliggen.En het betekent iets voor jou: als jij hem uitlegt waarom iets een slecht idee is, en hij doet het toch, dan heb je het niet slecht uitgelegd. Hij snapt het meestal prima. Snappen en op het moment zelf kunnen afremmen zijn twee verschillende dingen, en dat tweede is nog in aanbouw.

Waarom het bij jou het hardst aankomt

Dit is misschien wel het belangrijkste stuk, want het is het stuk dat niemand tegen je zegt.Je puber is bezig zich los te maken. Dat is zijn opdracht in deze jaren, en losmaken doe je van degene aan wie je vastzit. Dus oefent hij op jou.Bij de buren is hij beleefd. Op school gaat het volgens de mentor prima. En thuis krijg jij de volle laag. Dat voelt alsof jij degene bent bij wie het misgaat, en het is precies andersom: hij laat zich bij jou gaan omdat hij weet dat het daar veilig is.Dat maakt het niet minder rot om aan te horen. Maar het scheelt wel wat je erover denkt als je 's avonds op de bank zit en je afvraagt wat je verkeerd doet.

9 tips voor ouders van een puber

1. Blijf vragen hoe het gaat, ook als je niets terugkrijgt. Dat schouderophalen betekent niet dat het niet aankomt. Wat pubers achteraf het vaakst noemen, is dat hun ouders bleven vragen.2. Voer gesprekken naast elkaar in plaats van tegenover elkaar. In de auto, tijdens het afwassen, tijdens een wandeling. Zonder oogcontact vertellen ze aantoonbaar meer. Aan de keukentafel tegenover elkaar is voor een puber een verhoor.3. Stel grenzen, maar houd ze klein in aantal. Een puber heeft grenzen nodig, en hij kan er maar een paar echt serieus nemen. Kies dus waar het je om gaat, en laat de rest lopen. Elke discussie die je niet voert, houd je over voor de discussie die er wel toe doet.4. Laat hem meebeslissen over wat hem aangaat. Bedtijd, huiswerktijden, hoe laat hij thuis is. Niet dát er een afspraak is, maar wel hoe hij eruitziet. Een afspraak die hij zelf mee heeft gemaakt, houdt hij eerder.5. Reageer niet meteen. Als hij iets zegt wat je raakt, is de eerste reactie zelden de goede. Zeg dat je er later op terugkomt, en doe dat ook.6. Verwacht niet dat hij elke dag dezelfde is. Het ene moment volwassen, het volgende moment kinderlijk. Dat hoort erbij en het gaat vanzelf over.7. Ga niet mee in de toon. Als hij schreeuwt en jij schreeuwt terug, is het gesprek voorbij. Wat er dan overblijft is dat jullie allebei iets hebben gezegd wat niet klopte.8. Wees zelf het voorbeeld, ook als hij doet alsof hij niets ziet. Hoe jij omgaat met tegenslag, met je telefoon, met ruzie: dat neemt hij mee, ook al zal hij dat nooit toegeven.9. Blijf iets samen doen. Eten, een serie, een klusje in huis. Niet om te praten, gewoon om samen te zijn. Dat is voor veel pubers de enige plek waar het gesprek later vanzelf ontstaat.En kies er één. Alle negen tegelijk gaat niet werken, want dan wordt het een campagne en gaat hij zich verzetten tegen het geheel. Pak er één, geef het een paar weken.

Wanneer er meer aan de hand is

Bijna alles wat hierboven staat hoort bij de fase. Toch is er een grens, en die is goed om te kennen.Ga naar de huisarts als je puber langere tijd somber is en nergens meer plezier in heeft, als hij zich terugtrekt van vrienden en niet alleen van jou, als hij veel minder of juist veel meer slaapt of eet, als zijn cijfers ineens instorten, of als je aanwijzingen ziet dat hij zichzelf pijn doet. Ook bij aanhoudende angst of paniek.Meer daarover lees je bij een puber met depressie.En bel ook als je het niet vertrouwt zonder dat je kunt zeggen waarom. Dat gevoel van een ouder is geen kleinigheid, en je hoeft geen bewijs te hebben voordat je ergens mag aankloppen.

Tot slot

Je kind is niet ineens iemand anders geworden. Hij is bezig te worden wie hij wordt, en dat gaat er nu eenmaal rommelig aan toe.Ondertussen ben jij degene die de deuren hoort dichtslaan en die 's avonds terugdenkt aan hoe het vorig jaar was. Dat je dat mist mag je best zwaar vinden. Er wordt vaak gedaan alsof pubers vooral grappig zijn, en dat is het niet altijd.Wat wel waar is: hij komt terug. Niet als het kind dat hij was, maar als iemand met wie je gesprekken kunt voeren die je met een kind niet kunt hebben. En de band die er dan is, bouw je nu, ook op de avonden waarop het lijkt alsof er niets van aankomt.Wil je weten waar bij jullie de meeste ruimte zit,

Doe de testIn de OpvoedApp lees je daarna hoe je gesprekken voert die niet uitlopen op ruzie, en wat je doet op de dagen dat je hem helemaal niet bereikt.

Recente berichten