Terug naar Hoogsensitiviteit en sterke eigen wil
Hoogsensitiviteit en sterke eigen wil
Hoogsensitiviteit bij kinderen: is mijn kind hoogsensitief en hoe ga je ermee om?
In dit artikel lees je wat hoogsensitiviteit is, de kenmerken en wanneer je erover praat met iemand. Zo krijg je zachtere woorden en concrete stappen voor thuis.
Iemand heeft het gezegd. De juf, je schoonzus, een test die je online invulde. Of je kwam er zelf op omdat het zo goed past: hij merkt alles op, hij voelt alles aan, en na een verjaardag is hij thuis niet te handhaven.En nu zoek je uit wat het betekent. Wat de kenmerken zijn, of het klopt, en vooral: wat je er dan mee moet.Wij kijken hier iets anders naar dan je waarschijnlijk gewend bent, en het is de moeite waard om dat uit te leggen. Niet omdat hoogsensitiviteit niet bestaat, maar omdat het woord vaak iets doet wat niemand bedoelt.
Wat hoogsensitiviteit is
Hoogsensitiviteit is een aangeboren persoonlijkheidskenmerk. Het betekent dat iemand prikkels sterker binnenkrijgt en dieper verwerkt dan gemiddeld.Je kunt het je voorstellen als een filter. Bij de meeste mensen wordt een groot deel van wat er binnenkomt weggefilterd voordat je het merkt. Bij een hoogsensitief kind gebeurt dat minder: geluiden, geuren, sfeer, de stemming van anderen, het komt allemaal binnen.Naar schatting is ongeveer één op de vijf mensen hoogsensitief. Het is geen stoornis en geen diagnose; het is een eigenschap die de een sterker heeft dan de ander, net als introvert of extravert zijn.De kenmerken
De psychologe Elaine Aron, die de term introduceerde, onderscheidt vier dingen die er bij horen: prikkels diep verwerken, sneller overprikkeld raken, sterker reageren op emoties van anderen, en subtiele dingen opmerken die anderen missen.In de praktijk zie je dat vaak zo:Hij heeft last van labels in kleding, naden in sokken, natte mouwen. Hij noemt geluid snel hard en licht snel fel. Hij ruikt dingen die jij niet ruikt.Hij kijkt eerst de kat uit de boom voordat hij meedoet. Hij houdt niet van verrassingen en heeft moeite met veranderingen.Hij voelt haarfijn aan hoe het met jou gaat, ook als je niets zegt. Hij heeft een sterk rechtvaardigheidsgevoel en stelt diepe vragen voor zijn leeftijd.En: na een drukke dag of een verjaardag is hij thuis niet meer te bereiken.Herken je hier veel in, dan zegt dat iets over hoe hij in elkaar zit. Het zegt niets over of jij het goed doet, en dat is belangrijk om te weten, want ouders van deze kinderen krijgen vaak te horen dat ze duidelijker of strenger moeten zijn.Twee typen, en één daarvan wordt bijna nooit herkend
Als je aan een hoogsensitief kind denkt, denk je waarschijnlijk aan een stil, teruggetrokken kind dat zich terugtrekt als het te veel wordt.Dat is één van de twee.Er is ook een groep die precies andersom reageert: kinderen die prikkels juist opzoeken. Die zijn vaak druk, aanwezig, dwars, en ze hebben een grote mond. Van buitenaf lijkt dat het tegenovergestelde van gevoelig, en het is dezelfde gevoeligheid met een andere uitkomst.Dat tweede type wordt zelden herkend. Die kinderen krijgen te horen dat ze zich moeten gedragen, en dat maakt het meestal erger.Als jouw kind daaronder valt, heb je waarschijnlijk jaren gehoord dat hij lastig is. En dan is dit stuk misschien de eerste plek waar iemand zegt dat er iets anders onder kan zitten.Waarom wij "is" tussen aanhalingstekens zetten
Hier komt onze andere kijk, en die is niet bedoeld om af te doen wat je herkent.Ouders zeggen vaak: mijn kind "is" hoogsensitief. En dan is de zoektocht klaar, want er is een verklaring.Daar zitten twee dingen aan.Het legt iets vast. Een kind dat te horen krijgt dat hij hoogsensitief is, gaat dat over zichzelf geloven. En daarmee ook: ik kan hier niet tegen, drukte is niets voor mij, ik ben nou eenmaal zo. Dat is jammer, want een groot deel hiervan is wel degelijk te leren.
En het zegt niet wat je moet doen. Je weet nu waarom hij na een verjaardag ontploft. Je weet nog steeds niet wat je vanavond zegt als het gebeurt.
Wat wij daarom liever doen: kijken naar wat hij nog niet kan. Want dat is concreet en het is te oefenen.Een kind dat overloopt na een drukke dag, moet nog leren wat er in hem gebeurt en wat hij daarmee kan. Een kind dat ontploft omdat iets niet eerlijk is, moet nog leren omgaan met teleurstelling. Dat zijn vaardigheden, en die leert hij, ook als hij gevoelig blijft.Hoogsensitiviteit is dus geen eindpunt maar een gegeven. Het verandert niet, en wat hij ermee kan verandert wel.Wat je thuis kunt doen
Zorg voor herstelmomenten na drukte. Bouw die niet in als beloning maar als vast onderdeel van de dag, want een halfuur na school waarin niets moet is bij deze kinderen geen luxe maar gewoon onderhoud. Datzelfde geldt na een verjaardag, na bezoek of na een uitje, en dat is precies waarom een weekend met twee leuke dingen erin voor hem vaak één ding te veel is.
Kondig veranderingen aan. Hij heeft moeite met verrassingen, dus vertel van tevoren wat er gaat gebeuren en hoe lang het duurt. Dat kost je een halve minuut en het scheelt in de praktijk de helft van het verzet, omdat een groot deel daarvan niet over de verandering zelf gaat maar over het feit dat hij erdoor overvallen wordt.
Neem zijn waarneming serieus. Als hij zegt dat het label kriebelt, dan kriebelt het ook echt, en discussiëren over of dat wel kan levert helemaal niets op behalve dat hij zich niet geloofd voelt. Dat betekent niet dat je alles moet oplossen; het betekent dat je zijn ervaring niet hoeft te betwisten.
Pas de omgeving aan waar het kan. Minder geluid, minder fel licht, en ergens een plek waar hij zich even kan terugtrekken zonder dat hij daarvoor iets hoeft te vragen. Dat hoeft geen aparte kamer te zijn; een hoek met een dekentje werkt bij veel kinderen net zo goed.
En leer hem intussen wat hij voelt. Benoem gewoon wat je ziet, met iets als "je hebt vandaag veel meegemaakt en nu is het te veel", want zo krijgt hij taal voor iets wat nu nog vormloos over hem heen komt. Een kind dat kan zeggen dat het te veel wordt, hoeft dat op den duur niet meer te laten zien op een manier waar iedereen last van heeft.
Kies er één. Bij een gevoelig kind is er de hele dag door van alles aan te passen, en dan raak je zelf uitgeput. Neem er één en geef het twee weken.
