Mijn baby wil niet slapen of valt moeilijk in slaap! Wat kan ik doen als ouder?
Als je baby moe is maar toch niet in slaap valt, kan de dag volledig om slapen heen gaan draaien. In dit artikel lees je waarom slapen voor een baby nog een vaardigheid is, wat er kan meespelen en waar je rustig kunt beginnen.
Je hebt alles gedaan. Gevoed, verschoond, gewiegd, gezongen. Hij is duidelijk moe, want hij wrijft in zijn oogjes en hij is chagrijnig. En toch gaan die oogjes niet dicht.Na een halfuur leg je hem neer om even bij te komen, en dan begint het huilen weer.Misschien sta je op zo'n moment weleens in de gang te bedenken wat je nog niet hebt geprobeerd. Of denk je aan die ene vriendin bij wie het gewoon lijkt te gaan.Ik wil eerst iets rechtzetten, want daar zit bij bijna elke ouder de knoop: dat het bij jou niet lukt, ligt niet aan jou. Sommige baby's vallen zomaar in slaap en andere hebben daar veel meer bij nodig. Dat verschil zat er al voordat jij ook maar iets kon doen.
Waarom slapen voor een baby moeilijk is
Denk even terug aan waar hij vandaan komt. Negen maanden lang was het warm, donker en krap. Er was altijd beweging omdat jij bewoog, en altijd geluid omdat je hartslag nooit uitging. Slapen ging vanzelf, want alles wat nodig was, was er al.En nu moet hij dat in zijn eentje doen, op zijn rug, in een stille kamer.In slaap vallen is voor een baby dus geen automatisme maar iets wat hij nog moet leren, net als rollen en zitten. En zoals bij alles wat hij leert, gaat dat met vallen en opstaan en met jou ernaast.Dat betekent iets voor jou wat misschien even moet landen: je bent hier niet iets aan het oplossen, je bent iets aan het aanleren. Dat is een heel ander soort werk. Bij oplossen hoort dat het na een tijdje klaar is, en bij aanleren hoort dat het weken duurt en tussendoor tegenvalt. Dat maakt het niet lichter, maar het haalt wel de vraag weg die je 's avonds waarschijnlijk hebt: waarom lukt het mij niet.
Wat er bij jouw baby kan spelen
Onder het niet willen slapen zit altijd een behoefte. Loop deze even langs.Hij is oververmoeid. Dit komt het vaakst voor, en het is het meest verrassende. Een baby die te lang wakker is geweest, valt juist moeilijker in slaap. Zijn lijf zet er een tandje bij om wakker te blijven, en dan lijkt het alsof hij nog helemaal niet toe is aan bed.Heb je hem tot nu toe langer wakker gehouden in de hoop dat hij dan moe genoeg zou zijn: dat is wat iedereen doet, en het is ook precies wat je zou verwachten. Het klopt alleen niet, en dat kon je niet weten.Hij is nog niet moe genoeg. De andere kant op kan ook, zeker overdag.Honger, een volle luier, te warm of te koud. Voel in zijn nek en niet aan zijn handjes; die zijn bijna altijd koel.Krampjes of reflux. Vooral in de eerste maanden. Merk je dat het altijd na de voeding misgaat of dat hij zich strekt en boog, bespreek dat dan met het consultatiebureau.Tandjes. Vaak weken voordat je er iets van ziet.Te veel indrukken. Bezoek, een uitje, veel licht en geluid. Alles wat er binnenkomt moet ergens verwerkt worden, en dat gebeurt niet terwijl het gebeurt.Een sprong. Vlak voordat hij iets nieuws kan, slapen veel baby's een tijd slechter. Vervelend, en tegelijk goed nieuws.
Veilig slapen: de basis
Dit hoort in elk stuk over baby's en slapen, ook als het niet is waar je voor kwam.Op de rug. Altijd, met het hoofdje afwisselend naar links en naar rechts. Op de zij of op de buik wordt sterk afgeraden zolang hij zichzelf nog niet vlot kan omdraaien. Draait hij later zelf en kiest hij voor zijn buik, dan hoef je hem niet terug te draaien.Overdag wel op de buik spelen, een paar keer per dag en onder toezicht.Geen dekbed tot twee jaar, geen kussen, geen losse knuffels in bed. Een goed aansluitende trappelzak is veilig. Geen kruik of elektrische deken in bed.Zijn hoofd blijft onbedekt en de kamer is niet te warm. De richtlijn houdt vijftien tot achttien graden aan.Eigen bedje op jullie slaapkamer in de eerste maanden. Voor samen in bed slapen geldt bij baby's onder de vier maanden een verhoogd risico, en langer als er in huis wordt gerookt.Deze adviezen komen uit de landelijke JGZ-richtlijn Preventie Wiegendood. Die richtlijn dateert uit 2007 en wordt herzien, dus er kunnen onderdelen zijn die inmiddels net anders liggen. De hoofdlijn staat al tientallen jaren vast en is niet ter discussie: op de rug slapen heeft het aantal gevallen van wiegendood in Nederland enorm teruggebracht.Wil je zeker weten dat je de meest actuele versie hebt, kijk dan op de website van VeiligheidNL of vraag het bij het consultatiebureau. Die weten ook wat er voor jouw baby specifiek geldt, bijvoorbeeld als hij te vroeg geboren is.En als je hier iets leest wat jullie tot nu toe anders deden: dat is geen reden om te schrikken. Deze adviezen zijn in de loop van de jaren veranderd, je eigen moeder heeft waarschijnlijk hele andere dingen gehoord, en je kunt het gewoon vanaf vanavond aanpassen.
Wat je kunt proberen
Let op zijn eerste moeheidssignalen. Gapen, wegkijken, in zijn oogjes wrijven, minder reageren, een starre blik. Dat is je moment. Daarna gaat het luik dicht en wordt hij juist actief.Zie je die signalen nooit, dan is dat geen onoplettendheid. Bij de ene baby zijn ze heel duidelijk en bij de andere duren ze twee minuten.Houd elke keer dezelfde volgorde aan. Ook bij een baby werkt dat al, want het is zijn enige manier om te weten wat er komt. Hoe je dat opbouwt lees je bij het bedritueel.Geef hem het gevoel omsloten te zijn. Een slaapzak, of inbakeren. Dat lijkt op hoe het in de buik was. Aan inbakeren zitten voorwaarden en het is niet voor elke baby geschikt, dus bespreek dat eerst met het consultatiebureau.Wieg hem gerust. Je leest weleens dat je dat niet moet doen omdat hij er dan afhankelijk van wordt. Wij zien dat anders: wiegen is precies wat hij kent, en een baby die zich veilig voelt leert makkelijker loslaten dan een baby die alleen ligt.Witte ruis. Een zacht ruisend geluid lijkt op wat hij in de buik hoorde. Zet het zacht en niet vlak naast zijn hoofd.Leg hem neer als hij slaperig is maar nog net wakker. Dit is de lastigste en tegelijk de meest waardevolle, want dan valt hij in slaap op de plek waar hij ook wakker wordt. Lukt dat de eerste twintig keer niet: dat is normaal en dat gaat over vaak proberen, niet over goed doen.En kies er één. Alles tegelijk proberen betekent dat je straks niet weet wat er hielp, en het is voor jou ook niet vol te houden. Neem er één en geef het een week of twee.
Overdag is anders dan 's nachts
Veel ouders merken dat de dutjes overdag het lastigst zijn, en dat klopt.Overdag is er licht, geluid en beweging in huis, en dat maakt wegzakken moeilijker. Bovendien is de behoefte aan slaap overdag anders verdeeld dan 's nachts.Wat helpt: dezelfde volgorde als 's avonds maar dan korter, en een donkere rustige plek. En lukt het echt niet om hem in bed te laten slapen, dan is een draagzak of de kinderwagen ook prima. Dat is geen tweede keus. Een baby die in een draagzak slaapt, slaapt.Dat je daar misschien een beetje spijtig over doet omdat het "eigenlijk in bed hoort": dat hoeft niet. Er is geen enkele reden waarom een dutje in een draagzak minder waard zou zijn, en het scheelt jou een middag vechten.
Wanneer je erover belt
Bel het consultatiebureau of de huisarts als je baby veel en ontroostbaar huilt, slecht drinkt of niet goed aankomt, koorts heeft, of als je hoort dat hij moeite heeft met ademen. Ook als je vermoedt dat er reflux speelt of als hij zich telkens strekt na de voeding, is dat iets om te laten bekijken.En bel ook als het met jou niet goed gaat. Als je al weken niet doorslaapt, als je merkt dat je vlak wordt, of als je bang bent voor je eigen reactie 's nachts. Dat is geen zwakte en ze horen het daar vaker dan je denkt.
Tot slot
Je baby wil wel slapen. Hij weet alleen nog niet hoe, en dat is iets wat hij van jou leert.Ondertussen ben jij degene die het draagt, dag na dag, en waarschijnlijk met een hoofd dat niet meer helder is van de vermoeidheid. Dat mag zwaar zijn. Je hoeft niet te zeggen dat je ervan geniet omdat ze zo snel groot zijn.En dan dit, want het is waar: dit verandert. Niet doordat je de juiste truc vindt, maar doordat hij het langzaam leert. Alles wat je nu doet telt daaraan mee, ook de keren waarvan je dacht dat je toegaf.Wil je weten welke stap bij jullie het meeste oplevert,
