Puber wil geen huiswerk maken: wat kan ik doen als ouder?

Je vraagt of hij nog huiswerk heeft en hij zegt nee. Twee weken later blijkt er een toets geweest te zijn waar hij niets voor heeft gedaan.Of het is elke avond hetzelfde: hij gaat naar boven met zijn laptop, en als je een uur later langsloopt zit hij op zijn telefoon.Wat dit zo lastig maakt is dat je er niet naast kunt gaan zitten zoals vroeger, en dat je het ook niet kunt laten lopen, want het gaat wel ergens over. Je zit klem tussen loslaten en ingrijpen, en allebei voelt fout.

Waarom hij het niet doet

Meestal is het niet luiheid, ook al ziet het er van de bank precies zo uit.Plannen is nog in aanbouw. Het deel van zijn hoofd dat overziet, vooruitkijkt en afremt is later klaar dan de rest. Een proefwerkweek over twee weken is voor hem niet echt; volgende week is bijna abstract. Dat hij niet begint betekent dus niet dat het hem niet kan schelen, maar dat hij het niet vóór zich ziet.Beginnen is het moeilijkste deel. Als je nog niet weet waar je moet starten, is de telefoon een aantrekkelijker plek om te zijn. Uitstel gaat vaker over niet weten hoe dan over niet willen.Hij is moe. Onderschat dit niet. Zijn inwendige klok is verschoven, hij valt later in slaap en moet vroeg op. Huiswerk om acht uur 's avonds valt bij een puber met slaaptekort gewoon niet meer te doen. Meer daarover bij een puber die slecht slaapt.Het lukt hem niet. Dit is de meest gemiste. Een puber die iets niet snapt zegt zelden "ik snap het niet", want dat is gênant. Hij zegt dat hij het stom vindt of dat hij het niet nodig heeft.Het gaat ergens anders over. Gedoe in de klas, een docent bij wie hij zich niet op zijn plek voelt, faalangst voor een toets. Huiswerk is dan het slagveld, niet de oorlog.Als je dat leest en denkt dat je dit had moeten zien: dat had bijna niemand gezien. Van al deze redenen is er geen enkele die je aan de buitenkant kunt herkennen, en je puber zal ze zelf ook niet zo benoemen.

Waarom ruzie over huiswerk niet werkt

Je weet dit waarschijnlijk al, en het is goed om te weten waarom.Op het moment dat huiswerk iets van jou wordt in plaats van van hem, verandert de vraag. Dan gaat het niet meer over of hij zijn wiskunde maakt, maar over of hij doet wat jij zegt. En dat is precies het onderwerp waarop een puber móét oefenen met nee zeggen.Zo win je de discussie en verlies je het huiswerk.Er komt nog iets bij. Elke avond ruzie hierover kost je iets wat je niet terugkrijgt: de kans dat hij bij je komt als er echt iets is. Als jullie gesprekken de laatste maanden vooral over school gingen, is dat wat hij verwacht als je zijn kamer binnenkomt.Dat is geen reden om het maar te laten lopen. Het is wel een reden om te bedenken hoeveel het je waard is.

Wat je rol nog is

Dit is de omslag die het meeste oplevert, en hij is ongemakkelijk.Je bent niet meer degene die zorgt dat het huiswerk af komt. Dat lukt gewoon niet meer, hoe graag je ook wilt. Wat je wel kunt zijn is degene die de omstandigheden regelt en die beschikbaar is.Dat betekent concreet: jij zorgt voor een werkplek, een ritme en rust in huis. Jij bent er als hij vastloopt. En jij houdt contact met school. Wat je niet doet, is naast hem gaan zitten om te controleren of het gebeurt.En dan het stuk dat het zwaarst is: hij mag ook een keer op zijn bek gaan. Een onvoldoende omdat hij niet heeft geleerd, leert hem meer dan drie avonden ruzie. Dat is makkelijk gezegd en moeilijk te doen, want jij bent degene die ziet waar het heen gaat.Dat je dat moeilijk vindt betekent niet dat je te controlerend bent. Het betekent dat je van hem houdt en dat je hem niet wilt zien struikelen. Alleen kan hij zonder struikelen niet leren dat hij zelf aan de bak moet.

10 tips om je puber te helpen met huiswerk

1. Maak samen een afspraak in plaats van een regel. Wanneer hij huiswerk doet, hoe lang, en wat er daarna vrij is. Bedenk dat samen, ook als het langer duurt. Een afspraak die hij zelf mee heeft gemaakt, houdt hij eerder dan een die hij krijgt.2. Spreek een tijdstip af en geen resultaat. "Van vier tot vijf zit je aan je bureau" is te doen. "Je gaat leren tot je het kent" is oneindig, en daar begint niemand aan.3. Zorg dat hij niet meteen na school hoeft. Hij heeft zes uur opgelet. Een half uur niksen is geen luiheid, dat is nodig om weer iets op te kunnen nemen.4. Help hem beginnen, niet doorgaan. Beginnen is het moeilijkste deel. Ga er vijf minuten bij zitten om samen te kijken wat er moet gebeuren en waar hij start, en loop dan weg.5. Knip het op. Een puber die "hoofdstuk 4 leren" op zijn lijstje heeft staan, ziet een berg. Drie kleinere taken met een streep erdoor werken beter dan één grote.6. Laat de telefoon uit de kamer. Niet als straf maar als afspraak, en bespreek dat op een rustig moment. Zijn hoofd kan niet tegelijk leren en meelezen in een groepsapp, en dat weet hij zelf meestal ook wel.7. Zorg voor een vaste plek die geen bed is. Op bed leren gaat bijna nooit goed. Een tafel, een stoel, licht.8. Vraag hoe het gaat in plaats van of het af is. Dat lijkt een klein verschil en het is het verschil tussen een gesprek en een controle.9. Houd contact met school. Bij de mentor weten ze vaak meer dan jij denkt, en vaak eerder. Dat is geen klikken; dat is samen kijken hoe je hem verder helpt.10. Merk op wat wél lukt. Een puber hoort thuis vooral wat er nog niet af is. Dat hij ondanks alles zijn Engels heeft gemaakt, mag ook gezegd worden.En kies er één. Alle tien tegelijk invoeren wordt een campagne, en dan gaat hij zich verzetten tegen het geheel. Pak er één, het liefst samen met hem, en geef het een paar weken.

Wanneer er meer aan de hand is

Loopt het thuis vaker vast dan alleen rond school, kijk dan bij een puber die niet luistert of bij hoe je omgaat met pubergedrag in het algemeen.Ga naar de huisarts of neem contact op met de mentor als de cijfers ineens instorten terwijl het eerder wel ging, als hij niet meer naar school wil, als hij zich terugtrekt van zijn vrienden, of als je merkt dat hij somberder is dan je van hem gewend bent. Kijk in dat geval ook bij een puber met depressie.Ook als je vermoedt dat er iets is met leren zelf, bijvoorbeeld dyslexie of concentratieproblemen die niet eerder zijn opgevallen, is dat iets om te laten bekijken. Dat komt op de middelbare school vaker aan het licht dan je zou denken, juist omdat er ineens veel meer zelfstandigheid wordt gevraagd.

Tot slot

Die avondlijke ruzie over huiswerk gaat zelden over huiswerk. Hij gaat over of hij het zelf kan, en over hoeveel jij daarbij mag ingrijpen.Ondertussen zit jij ertussen. Je wilt hem niet zien mislukken en je kunt het niet voor hem doen, en die twee dingen wringen elke avond opnieuw. Dat je daar moe van wordt is niet omdat je te fanatiek bent, dat is omdat het een onmogelijke positie is.Wat helpt is dit: je hoeft niet te zorgen dat het huiswerk af komt. Je hoeft ervoor te zorgen dat hij weet dat je er bent als hij vastloopt. Dat is minder dan je zou willen doen, en het is precies wat hij op deze leeftijd nodig heeft.Wil je weten waar bij jullie de meeste ruimte zit,

Doe de test

In de OpvoedApp lees je daarna hoe je zo'n afspraak maakt zonder dat het een strijd wordt, en wat je doet in de week waarin hij zich er niet aan houdt.

Recente berichten