De vier basisemoties bij kinderen en wat je mag verwachten

Je kind ontploft omdat zijn broodje verkeerd is gesneden. Of het huilt een halfuur om iets waarvan jij denkt: dit is het toch niet waard.En dan wil je het oplossen, of relativeren, of gewoon dat het ophoudt.Voordat je iets met die emotie gaat doen, is het handig om te weten waar hij voor is. Want emoties zijn geen storing in het systeem. Ze zijn het systeem.

De vier basisemoties bij kinderen en waar ze voor dienen

Iedereen wordt geboren met vier basisemoties: blij, boos, bang en verdrietig. Die zijn aangeboren omdat ze allemaal iets doen.Angst houdt je veilig, want zonder angst zou je gewoon oversteken terwijl er een vrachtwagen aankomt, en dat is precies waarom hij zo hardnekkig is. Boosheid maakt energie vrij zodat je sneller reageert en voor jezelf opkomt; als je kind boos wordt betekent dat meestal dat er iets over een grens gaat die jij misschien niet eens zag liggen.Verdriet helpt je iets te verwerken en maakt ruimte om er anders naar te gaan kijken, en het heeft nog een tweede functie die vaak wordt vergeten: het roept anderen erbij. En blijheid laat je merken wat goed voor je is, zodat je het vaker opzoekt.Emoties vertellen dus hoe het met iemand gaat. Ze zijn geen ongemak dat weg moet.

Waarom emoties er mogen zijn

Als je kind leert dat sommige gevoelens niet mogen, verdwijnen ze niet. Dan verdwijnt alleen het laten zien ervan.En dan wordt het lastiger, want een gevoel dat niet naar buiten mag, blijft binnen zitten en komt er op een ander moment uit. Vaak harder, en vaak op een plek waar het niet over ging.Daarom is het onderscheid belangrijk: het gevoel mag er altijd zijn, het gedrag dat eruit komt niet altijd. Boos zijn mag. Slaan niet. Dat is geen tegenstelling maar precies waar je hem in begeleidt.

Wat je van je kind mag verwachten

Hier gaat het vaak mis, want we verwachten van kinderen iets wat volwassenen zelf niet altijd kunnen.Rustig blijven als je boos bent, je angst opzij kunnen zetten, verdriet kunnen benoemen: dat zijn vaardigheden, en die leert een kind in de loop van jaren. Emotieregulatie is een van de laatste dingen die af is, en dat loopt door tot ver in de puberteit.Denk daar ook eens over na bij jezelf. Ken jij iemand die nog steeds op een stoel springt bij het zien van een muis? Of iemand die begint te lachen in een serieus gesprek en zich daar dan voor verontschuldigt?Wij zijn als volwassenen ook nog aan het leren. En van een kind van vijf verwachten we dat hij het al kan.Meer over hoe je dat leren ondersteunt lees je bij emotieregulatie bij kinderen stimuleren.

Wat je kunt doen

Benoem om te beginnen wat je ziet, iets simpels als "je bent boos omdat het niet lukte", want een kind dat een woord krijgt voor wat het voelt krijgt er meteen meer grip op dan wanneer het naamloos over hem heen komt.Laat die emotie er vervolgens zijn zonder hem op te lossen, en dat is voor de meeste ouders het allermoeilijkste, omdat je nu eenmaal wilt dat het beter wordt. Toch doet erbij blijven op zo'n moment meer dan welke oplossing ook, hoe onbevredigend dat ook voelt als je met lege handen naast hem zit.Stel daarbij wel grenzen aan het gedrag en niet aan het gevoel: boos zijn mag, slaan niet. Dat is geen tegenstelling maar precies het onderscheid waarin je hem begeleidt. En laat zien hoe jij het zelf doet door hardop te zeggen dat je gespannen bent en even een rondje gaat lopen, want dat is verreweg de meest effectieve les die er bestaat.Verwacht tot slot niet dat het overgaat, want emoties horen erbij, bij hem en bij jou. Het doel is niet dat hij ze minder heeft maar dat hij weet wat hij ermee kan.

Tot slot

Dat je kind ontploft om een verkeerd gesneden broodje, betekent niet dat het over dat broodje gaat. Het betekent dat er iets vol zat en dat het broodje toevallig het laatste was.Dat maakt het niet minder vermoeiend om mee te maken, en het geeft je wel iets anders om op te reageren.En bedenk ondertussen dat jij ook aan het leren bent. Rustig blijven bij een kind dat overstuur is, is het moeilijkste onderdeel van ouderschap, en dat lukt niemand elke keer.Wil je weten waar bij jullie de meeste ruimte zit

Doe de test

In de OpvoedApp lees je daarna wat je zegt op het moment dat het hoog oploopt.

Recente berichten