Mijn baby slaapt onrustig! Wat kan ik doen als ouder?

Je hebt hem net neergelegd en je staat nog even te luisteren. Het blijft stil. Je sluipt de trap af, je gaat zitten, en dan hoor je hem weer bewegen.Zo gaat het de hele nacht. Hij wordt niet echt wakker en hij slaapt ook niet echt. Hij kreunt, hij draait, hij schrikt op van iets. En jij ligt daar met één oor open te wachten of het overgaat of dat je eruit moet.Misschien ben je op een punt dat je 's avonds al met tegenzin naar bed gaat, omdat je weet dat het toch geen echte nacht wordt.Wat ik je eerst wil zeggen: dat je zo alert bent op elk geluidje uit die kamer is precies wat een baby nodig heeft. Het is ook wat je zo moe maakt. Die twee horen bij elkaar, en het is geen teken dat je overbezorgd bent.

Wat is onrustig slapen eigenlijk?

Voordat we naar oorzaken gaan, is het goed om te weten wat normaal is. Want een deel van wat ouders onrustig noemen, is precies wat een baby hoort te doen.Een baby slaapt heel anders dan jij. Zijn slaap bestaat voor een veel groter deel uit lichte slaap, en in die lichte slaap beweegt hij, maakt hij geluid, kreunt hij, trekt hij met zijn armpjes en verandert zijn ademhaling van tempo. Hij kan zelfs even huilen zonder dat hij wakker is.Dat ziet er van buiten uit alsof hij het moeilijk heeft. Meestal is hij gewoon aan het slapen.Dat betekent iets voor jou, en het scheelt vaak meer dan welke tip ook: als hij geluid maakt, hoef je niet meteen. Wacht even. Heel vaak zakt hij vanzelf weer weg, en als je hem op dat moment oppakt, maak je hem juist wakker uit iets waar hij zelf uit was gekomen.Ik zeg dat niet om je te laten wachten terwijl je kind je nodig heeft. Ik zeg het omdat veel ouders zichzelf halve nachten kosten aan momenten waarop er niets aan de hand was.

Waarom baby's zo onrustig slapen

Er zit ook iets achter wat je niet kunt veranderen, en dat is misschien wel het belangrijkste om te weten.Je baby heeft negen maanden in je buik gelegen. Daar was het warm, donker, krap, altijd beweging, en altijd het geluid van jouw hartslag. Slapen ging vanzelf, want alles wat nodig was, was er al.En nu ligt hij in een stil bedje, alleen, zonder beweging, met veel meer ruimte om zich heen dan hij ooit heeft gehad. Dat is een enorme overgang, en die kost tijd.In slaap komen en in slaap blijven is voor een baby dus geen automatisme. Het is iets wat hij nog moet leren, net zoals hij nog moet leren rollen en zitten. En zoals bij alles wat hij leert, gaat dat met vallen en opstaan en met jou ernaast.Dat betekent dat de onrust die je 's nachts hoort geen probleem is dat je moet oplossen. Het is een fase waar jullie samen doorheen gaan. Dat maakt het niet minder zwaar, maar het haalt wel de vraag weg die je waarschijnlijk al weken hebt: doe ik iets verkeerd? Nee. Hij is nog aan het leren, en jij bent degene die erbij is.

Wat er verder mee kan spelen

Naast dat leren zijn er dingen die het extra onrustig maken. Loop ze gerust even langs.

Honger. Baby's hebben kleine maagjes en groeien hard. Wakker worden om te drinken hoort er in de eerste maanden gewoon bij, ook 's nachts. Groeit hij goed volgens het consultatiebureau, dan zit je goed.

Een volle luier. Simpel, en het is er zo eentje die je vergeet als je zelf half slaapt.

Een verstopt neusje. Baby's ademen vooral door hun neus. Een verkoudheid maakt slapen daardoor meteen een stuk lastiger.

Krampjes. Vooral in de eerste maanden. Zijn spijsvertering is nog aan het opstarten en dat is soms ongemakkelijk.

Tandjes. Vanaf een maand of zes, en vaak weken voordat je iets ziet.

Te warm of te koud. Voel in zijn nek, niet aan zijn handjes en voetjes. Die zijn bijna altijd koel en zeggen niets.

Oververmoeid. Dit is de meest verrassende, en hij komt vaak voor. Een baby die te lang wakker is geweest, komt in een staat waarin slapen juist moeilijker wordt. Hij slaapt dan onrustiger en wordt vaker wakker, precies het omgekeerde van wat je zou denken.

Heb je hem tot nu toe juist langer wakker gehouden in de hoop dat hij dan beter zou slapen: dat is wat iedereen doet en het is ook precies wat je zou verwachten. Het klopt alleen niet, en dat kon je niet weten.

Te veel indrukken. Een dag met bezoek, een uitje, veel geluid en licht. Alles wat er overdag binnenkomt, wordt 's nachts verwerkt.

Een sprong of een nieuwe vaardigheid. Net voordat hij gaat rollen of kruipen, slapen veel baby's een tijdje slechter. Dat is vervelend en het is ook goed nieuws: er is iets in ontwikkeling.

Veilig slapen: de basis

Dit hoort in elk artikel over baby's en slapen, ook als het niet is waar je voor kwam. Deze adviezen komen uit de landelijke richtlijn Preventie Wiegendood.

Op de rug. Altijd, en met het hoofdje afwisselend naar links en naar rechts. Op de zij of op de buik wordt sterk afgeraden zolang hij zichzelf nog niet vlot kan omdraaien. Draait hij later zelf en kiest hij dan voor zijn buik, dan hoef je hem niet terug te draaien: dat verstoort zijn slaap alleen maar.

Overdag wel op de buik spelen, een paar keer per dag en onder toezicht.

Geen dekbed tot twee jaar. Een goed aansluitende trappelzak is veilig. Geen kruik, geen elektrische deken.

Zijn hoofd blijft onbedekt tijdens het slapen.

Niet te warm. De richtlijn houdt vijftien tot achttien graden aan voor de slaapkamer.

Eigen bedje. In de eerste maanden op jullie slaapkamer, in zijn eigen bed. Voor samen in bed slapen geldt bij baby's onder de vier maanden een verhoogd risico, en bij rokende ouders langer.

Wees voorzichtig met bednestjes en losse spullen in bed. Knuffels, kussens en opstaande randen horen niet in een babybed.

Deze adviezen komen uit de landelijke JGZ-richtlijn Preventie Wiegendood. Die richtlijn dateert uit 2007 en wordt herzien, dus er kunnen onderdelen zijn die inmiddels net anders liggen. De hoofdlijn staat al tientallen jaren vast en is niet ter discussie: op de rug slapen heeft het aantal gevallen van wiegendood in Nederland enorm teruggebracht.Wil je zeker weten dat je de meest actuele versie hebt, kijk dan op de website van VeiligheidNL of vraag het bij het consultatiebureau. Die weten ook wat er voor jouw baby specifiek geldt, bijvoorbeeld als hij te vroeg geboren is.En dan dit, want dat is minstens zo belangrijk: als je hier iets leest wat je tot nu toe anders deed, is dat geen reden om je rot te voelen. Deze adviezen zijn de afgelopen decennia flink veranderd, jouw eigen moeder heeft waarschijnlijk hele andere dingen gehoord, en je kunt het vanaf vanavond gewoon aanpassen.

Wat je kunt doen

Wacht even als je geluid hoort. Zie hierboven. Dit is de goedkoopste en vaak de effectiefste.

Let op zijn wakkertijd. Hoe lang een baby wakker kan zijn voordat het te veel wordt, verschilt sterk per leeftijd en per kind. Wat je wel kunt doen is letten op zijn eerste moeheidssignalen: gapen, wegkijken, in zijn oogjes wrijven, minder reageren. Dat is het moment. Daarna gaat het luik dicht.

Zie je die signalen nooit, dan is dat geen onoplettendheid van jou. Ze duren soms een paar minuten en ze zijn bij de ene baby veel duidelijker dan bij de andere.

Houd de nacht saai. Weinig licht, zacht praten, geen gezelligheid. Niet omdat je afstandelijk moet doen, maar omdat hij zo leert dat de nacht iets anders is dan de dag.

Houd dezelfde volgorde aan voor het slapen. Ook bij een baby werkt dat al. Hij kan de tijd nog niet inschatten, dus het ritueel is zijn signaal. Meer daarover bij het bedritueel.

Een slaapzak of inbakeren. Veel baby's slapen rustiger als ze zich omsloten voelen, wat lijkt op hoe het in de buik was. Inbakeren is niet voor elke baby geschikt en er zijn voorwaarden aan verbonden, dus bespreek dat met het consultatiebureau voordat je begint.

Witte ruis. Een zacht ruisend geluid lijkt op wat hij in de buik hoorde en helpt sommige baby's. Zet het zacht en niet vlak naast zijn hoofd.

En kies er één. Je hebt hier een rijtje gelezen en je zou het liefst alles tegelijk proberen, zeker als je al weken slecht slaapt. Toch werkt het beter om er één uit te kiezen en die een week of twee vol te houden. Anders weet je straks niet wat er hielp.

Wanneer je erover belt

Bel het consultatiebureau of de huisarts als je baby veel huilt en niet te troosten is, als hij slecht drinkt of niet goed aankomt, als hij koorts heeft, of als je hoort dat hij moeite heeft met ademen. Hoest hij vooral 's nachts, kijk dan bij een kind dat hoest in zijn slaap.En bel ook gewoon als je het niet vertrouwt zonder dat je kunt zeggen waarom. Dat gevoel van een ouder is geen kleinigheid en ze nemen het daar serieus.Je hoeft trouwens niet te wachten tot er iets met je baby is. Als jij al weken niet doorslaapt en het gaat niet goed met je, is dat op zichzelf al genoeg reden om te bellen. Uitputting hoort er niet gewoon bij, en er is meer mogelijk dan de meeste ouders denken.

Meer lezen

Tot slot

Wat je 's nachts hoort is meestal geen kind dat het moeilijk heeft, maar een baby die licht slaapt zoals baby's dat doen.En jij ligt daar met je oor gespitst, nacht na nacht, en je bent daar inmiddels doodmoe van. Dat mag ook gewoon zwaar zijn. Je hoeft daar geen dapper gezicht bij te trekken en je hoeft ook niet te zeggen dat je het niet erg vindt omdat het nu eenmaal bij een baby hoort.Wat wel helpt om te weten: dit gaat over. Niet volgende week, maar echt. Zijn slaap wordt de komende maanden vanzelf dieper en rustiger, en jouw nachten worden daardoor langer. Wat je nu doet, elke keer dat je erbij komt, is precies waardoor hij dat leert.Wil je weten wat er bij jullie speelt en waar je het beste kunt beginnen

Doe de test

In de OpvoedApp lees je daarna wat je doet als hij midden in de nacht wakker wordt, en hoe je zijn ritme in kleine stappen rustiger maakt.

Recente berichten