Terug naar Jij als ouder
Jij als ouder
Wat als een van de ouders geen contact heeft met zijn kind?
Als een ouder uit beeld is, kan dat veel vragen en pijn oproepen bij je kind. In dit artikel lees je wat het met een kind kan doen, wat je beter wel en niet zegt en wanneer extra steun verstandig is.
Er is een vader die niet belt. Of een moeder die is weggegaan. Of een kind dat zelf zegt dat het er niet meer heen wil.Hoe het ook gelopen is: jij bent degene die het opvangt. Jij ziet zijn gezicht als er weer geen bericht komt op zijn verjaardag. Jij hoort de vraag waar geen goed antwoord op is.En daarnaast draag je waarschijnlijk je eigen boosheid of verdriet, en die moet je ondertussen wegslikken omdat je kind daar niets aan heeft.
Wat het met je kind doet
Het ontbreken van contact met een ouder heeft impact, ongeacht de reden. Dat is eerlijk om te zeggen, en het is niet hetzelfde als zeggen dat je kind daardoor beschadigd is.Hoeveel last een kind ervan heeft, verschilt enorm. Dat hangt af van zijn leeftijd, van zijn karakter, van wat er precies gebeurd is, en vooral van wat er wél is: hoeveel steun hij om zich heen heeft.Wat je kunt zien bij een kind dat hiermee worstelt: verdriet dat in golven komt, boosheid die ergens anders uitkomt, moeite met school, of juist heel hard je best doen om nergens tot last te zijn. Sommige kinderen worden er stiller van en andere juist drukker.Je hoeft dat niet allemaal te herkennen. Veel kinderen redden zich goed, zeker als er één ouder is die er stevig staat.Wat kinderen zichzelf gaan wijsmaken
Dit is het stuk dat er echt toe doet.Een kind kan nog niet overzien dat volwassenen keuzes maken om hun eigen redenen. Dus zoekt hij de verklaring waar hij hem wel kan vinden: bij zichzelf."Waarom houdt mijn vader niet van mij." "Wat is er mis met mij." "Als ik liever was geweest, was hij gebleven."Die gedachten zegt hij meestal niet hardop. Ze zitten er wel, en ze werken door in wat hij over zichzelf gaat geloven.Daarom is het belangrijkste wat jij doet niet het regelen van contact, maar het uit zijn hoofd halen van die gedachte. Steeds opnieuw, ook als hij er niet om vraagt: dat het niet aan hem ligt.Het loyaliteitsconflict
Een kind is voor de helft van jou en voor de helft van de ander. Dat is geen sentiment; dat is hoe hij zichzelf ervaart.Als hij merkt dat hij niet van allebei mag houden, of dat het jou pijn doet als hij over de ander begint, dan komt hij klem te zitten. Dan moet hij kiezen, en welke kant hij ook kiest, hij verliest een stuk van zichzelf.Dat noemen we een loyaliteitsconflict, en het is bij dit onderwerp het grootste risico. Groter dan het gemis zelf.En het is het lastigste wat er van jou gevraagd wordt. Want jij hebt misschien alle reden om boos te zijn. Die boosheid is terecht en je mag hem hebben. Alleen kan je kind hem niet dragen.Als je merkt dat het je niet lukt om die boosheid buiten je kind te houden: dat is geen falen. Dat is een teken dat jij ergens mee zit wat te groot is om alleen te dragen, en dat is precies waar hulp voor bestaat.Wat je wel kunt doen
Zeg om te beginnen dat het niet aan hem ligt, en zeg het vaker dan je denkt dat nodig is. Zeg het ook als hij er zelf niets over vraagt, want die gedachte zit er net zo goed als hij erover zwijgt, en meestal juist dan.Wees daarbij eerlijk zonder de ander af te branden. Kinderen voelen het feilloos aan als je iets verzint om het mooier te maken, en dat maakt het voor hen onveiliger in plaats van geruststellender. Iets als "ik weet het niet, en ik vind het ook heel rot voor je" is eerlijker dan een verklaring die niet klopt, ook al voelt het alsof je hem daarmee met lege handen laat staan.Laat vervolgens ruimte voor het gemis en voor de boosheid. Hij mag zijn vader missen, ook als jij vindt dat die dat niet verdient, en dat is geen verraad aan jou. En hij mag boos zijn, op de ander en soms ook op jou, want boosheid die eruit mag hoeft niet te blijven zitten.Zorg daarnaast dat er andere volwassenen om hem heen staan: een opa, een oom, een trainer, de buurvrouw. Onderzoek laat keer op keer zien dat één stabiele volwassene een enorm verschil maakt in hoe een kind zich ontwikkelt, en dat hoeft dus niet per se een ouder te zijn. Houd de deur ondertussen op een kier als dat kan, zonder verwachtingen te wekken die je niet kunt waarmaken, want situaties veranderen soms.En zorg voor jezelf, want je bent nu de enige en dat is zwaar. Een kind dat ziet dat het met zijn ouder goed gaat, hoeft zich daar tenminste niet ook nog zorgen over te maken.Wat je beter niet doet
Slecht spreken over de andere ouder waar hij bij is. Ook niet subtiel. Elk kind hoort daarin ook iets over zichzelf.Beloftes doen namens de ander. "Papa komt vast met je verjaardag." Als dat niet gebeurt, is de teleurstelling dubbel.Doen alsof het niets is. Het onderwerp vermijden lijkt beschermend en leert hem dat hij er niet over mag beginnen.Hem tot vertrouwenspersoon maken. Hij is je kind en niet je steun. Je verdriet hoort bij een volwassene thuis.Verwachten dat hij het net zo voelt als jij. Een kind kan zijn afwezige ouder nog steeds missen en idealiseren. Dat is voor jou rot om te horen en het is normaal.Wanneer je er hulp bij zoekt
Ga naar de huisarts of praat met school als je kind langere tijd somber is, zich terugtrekt, veel slechter presteert, of als je gedrag ziet dat je niet van hem kent.Zoek ook hulp als er sprake is van een langdurig loyaliteitsconflict, of als je merkt dat een van de ouders het kind bewust van de ander vervreemdt. Dat laatste kan schadelijk zijn voor een kind en het is te zwaar om alleen op te lossen. Dat is niet iets voor een blog maar voor een deskundige.En zoek ook hulp voor jezelf, ook als het met je kind wel goed lijkt te gaan. Wat jij draagt, telt ook.Tot slot
Je kunt de andere ouder niet terughalen en je kunt het gemis niet wegnemen. Dat is de pijnlijke kern hiervan, en het is niet iets waar een artikel iets aan verandert.Wat je wel kunt doen is dit: zorgen dat je kind niet gelooft dat het aan hem ligt. Dat is de gedachte die het meeste schade doet, en het is precies de gedachte waar jij invloed op hebt.En daarnaast ben jij er gewoon. Elke dag. Voor een kind is één ouder die blijft meer waard dan de meeste mensen beseffen, en dat is iets waar je zelden een compliment voor krijgt.Gaat het bij jullie eerder over hoe je de zorg verdeelt na een scheiding, kijk dan bij wat co-ouderschap is.Wil je weten waar bij jullie de meeste ruimte zit,Doe de testIn de OpvoedApp lees je daarna wat je zegt als je kind vraagt waarom zijn vader of moeder er niet is.
