Terug naar Jij als ouder
Jij als ouder
Schuldgevoel tegenover kind na boos worden
Als je te fel reageerde, kan schuldgevoel nog lang blijven hangen. In dit artikel lees je waarom je soms harder reageert dan je wilt, wat je kind vooral nodig heeft na zo'n moment en hoe herstel werkt.
Je hebt geschreeuwd. Harder dan je wilde, en over iets wat het eigenlijk niet waard was.Nu ligt hij boven en zit jij beneden. En je hoort jezelf terug, en je denkt: zo wilde ik nooit worden.Misschien loop je straks nog even naar boven om te kijken of hij slaapt. Misschien lig je er vannacht van wakker. En morgenochtend neem je je voor dat het vandaag anders gaat.Ik wil je eerst iets zeggen, voordat we het over oorzaken en oplossingen hebben. Dat je hiermee zit, zegt iets over wat voor ouder je bent. Ouders die het niets kan schelen, liggen hier niet wakker van.
Waarom je boos wordt terwijl je het niet wilt
Je hebt het je zo voorgenomen. En dan treuzelt hij voor de tiende keer, of komt hij weer zijn bed uit, en dan gebeurt het toch.Dat komt doordat je op zulke momenten niet reageert vanuit je hoofd maar vanuit iets ouders. Er is iets wat je raakt, en voordat je erover na kunt denken is de reactie er al.Waar dat raakpunt zit, verschilt per mens. De een wordt gek van een grote mond, de ander van genegeerd worden, en weer een ander van een kind dat hysterisch huilt. Dat is niet toevallig: het heeft vaak te maken met hoe het bij jou vroeger ging, met wat er toen wel of niet mocht.Daar komt bij dat het bijna nooit alleen over dat moment gaat. Je bent moe. Er ligt van alles. Je hebt de hele dag al ingehouden. Wat er dan uitkomt is de optelsom van een dag, en je kind krijgt daar toevallig het laatste stuk van.Dat is geen excuus. Het is wel een verklaring, en het scheelt of je denkt dat er iets mis is met jou of dat je snapt hoe het werkt.Waarom dat schuldgevoel er is
Het schuldgevoel komt uit het verschil tussen de ouder die je wilt zijn en wat er net gebeurde.En dat verschil is er bij iedereen. Er bestaat geen ouder die nooit uit zijn slof schiet. Alleen: op het schoolplein hoor je dat niet, op Instagram zie je het niet, en dus lijkt het alsof jij de enige bent bij wie het misgaat.Dat is niet zo. Wij spreken heel veel ouders, en dit is een van de onderwerpen die het vaakst terugkomt. Bijna altijd met dezelfde zin erbij: ik dacht dat ik de enige was.Wat het schuldgevoel zo taai maakt, is dat het meestal blijft hangen terwijl je kind het allang vergeten is. Jij ligt om elf uur nog te malen, terwijl hij een uur na de ruzie alweer zat te kletsen over iets anders.Wat een uitbarsting echt met je kind doet
Dit is waar de meeste ouders het bangst voor zijn, dus laat ik het precies zeggen.Eén keer je stem verheffen beschadigt je kind niet. Ook niet twee keer, en ook niet die ene keer waarvan je vindt dat je te ver ging.Wat wél iets doet, is een patroon: als het bijna dagelijks gebeurt, als je kind bang voor je wordt, als er nooit iets rechtgezet wordt. Dan wordt de sfeer thuis iets waar hij zich op moet instellen, en dat kost hem energie die hij ergens anders voor nodig heeft.Het verschil tussen die twee zit voor het grootste deel in wat er daarna gebeurt. Een kind dat merkt dat er iets misging en dat het daarna weer goed komt, leert iets ontzettend waardevols: dat een band tegen een stootje kan.Dat is niet iets wat je een kind kunt leren als het nooit misgaat.Wat je doet nadat het is misgegaan
Wacht eerst tot je zelf rustig bent, want excuses maken terwijl je nog staat te trillen komt niet aan en eindigt meestal alsnog in een "maar jij ook". Ga daarna naar hem toe in plaats van iets vanuit de deuropening te roepen, en ga erbij zitten: op ooghoogte, of gewoon naast hem op bed.Zeg dan wat er gebeurde zonder eromheen te draaien, iets als "ik werd net heel boos en ik schreeuwde tegen je, en dat had ik niet moeten doen". Het belangrijkste komt daarna, en dat is de zin waar het hele herstel op draait: dat het niet aan hem lag. Kinderen denken namelijk vrijwel altijd dat het aan hen ligt, dus zeg het expliciet. "Ik was moe en ik reageerde te hard, jij hebt niets verkeerd gedaan."Plak daar vervolgens geen verwijt achteraan, want "sorry dat ik schreeuwde, maar als jij nou gewoon had geluisterd" is geen herstel maar de ruzie voortzetten met een strik erom. Dat betekent overigens niet dat je regel vervalt: excuses maken over hoe je iets zei, is iets anders dan terugkomen op wat je vroeg.En doe het ook als je er niets voor terugkrijgt, want vooral bij oudere kinderen blijft het antwoord soms uit terwijl het wel degelijk binnenkomt.Dit heet in het hechtingsvak herstel, en het is geen pleister op een fout. Het is een van de waardevolste dingen die je je kind kunt meegeven, want hij leert er iets aan wat hij zijn hele leven nodig heeft: dat je het goed kunt maken.Hoe je de kans kleiner maakt
Het begint met uitzoeken waar jouw raakpunt zit, want bij welk gedrag het misgaat verschilt sterk per mens en het is zelden willekeurig. De een wordt gek van een grote mond, de ander van genegeerd worden. Als je dat van jezelf weet, herken je het moment eerder en heb je meer kans om iets anders te doen.Let daarnaast op je eigen basis, want moeheid, honger en te veel op je bord doen meer dan we willen toegeven; het is bijna nooit toeval dat het rond etenstijd misgaat en niet om elf uur 's ochtends. En probeer het aankomen te merken, want er zit meestal een moment vóór de uitbarsting waarop je voelt dat je het kwijt begint te raken, en dat moment is precies je kans. Loop dan weg als dat kan, even naar de keuken of even naar buiten, want dat is geen zwaktebod maar exact wat je je kind wilt leren.Wat je vooral niet moet doen, is jezelf voornemen dat het nooit meer gebeurt. Dan is de eerstvolgende keer meteen weer bewijs dat je faalt, en zo werkt het niet: twee keer per week in plaats van elke dag is gewoon winst.En kijk tot slot of het bij jou dieper zit. Als je merkt dat je reageert zoals je zelf vroeger bent behandeld en dat je daar met beter je best doen niet uitkomt, dan is dat geen karakterkwestie maar iets waar je hulp bij mag vragen.Wanneer het meer is dan een rotdag
Zoek hulp als het bijna dagelijks gebeurt, als je merkt dat je kind bang voor je wordt, als je jezelf niet meer in de hand hebt, of als je bang bent voor wat je zou kunnen doen.Ook als het schuldgevoel niet meer weggaat en je erdoor somber wordt. Dat is geen zwakte en het is geen bewijs dat je een slechte ouder bent; het is een teken dat je te lang te veel hebt gedragen.Je kunt terecht bij de huisarts, en er is ook een landelijke opvoedtelefoon waar je anoniem kunt bellen als je gewoon even je verhaal kwijt wilt. Je hoeft daarvoor niet in nood te zijn.Tot slot
Je bent geen slechte ouder. Je bent een moe mens die vanavond iets zei wat je niet meende.Dat je daar wakker van ligt, is niet het bewijs dat er iets mis is met jou. Dat is het bewijs dat het je iets kan schelen. Ouders bij wie dat niet zo is, zoeken 's avonds geen artikelen op over schuldgevoel.En je kind heeft geen ouder nodig die het altijd goed doet. Hij heeft een ouder nodig die terugkomt. Dat je morgenochtend naast hem gaat zitten en zegt dat het niet aan hem lag, is meer waard dan een week zonder ruzie.Wil je weten waar bij jullie de meeste ruimte zit,Doe de testIn de OpvoedApp lees je daarna hoe je zo'n moment ziet aankomen, en wat je zegt als het toch is gebeurd.Merk je dat de spanning bij jou vooral opbouwt door alles wat er speelt, kijk dan ook bij stress door kinderen bij ouders.
