Terug naar Pubers
Pubers
Agressief gedrag bij je kinderen: van peuter tot puber
In dit artikel lees je wat er onder agressief gedrag zit, bij een peuter en dreumes en wanneer je er hulp bij zoekt. Zo krijg je zachtere woorden en concrete stappen voor thuis.
Hij slaat. Of hij bijt, schopt, gooit met dingen, of hij zegt iets waarvan je even stil bent.En het eerste wat er door je heen gaat is niet "wat heeft hij nodig", maar iets wat veel ongemakkelijker is: waar komt dit vandaan, en wat zegt dit over ons.Laat ik daar maar meteen mee beginnen, want daar zit bij de meeste ouders de grootste zorg. Agressief gedrag bij kinderen komt veel vaker voor dan je zou denken, en het zegt in de meeste gevallen niets over hoe jij het doet. Het zegt iets over wat je kind op dat moment niet kon.
Wat er onder agressief gedrag zit
Slaan, bijten en schoppen zijn geen doelen op zich. Het zijn manieren om iets te uiten wat er op dat moment uit moet en waar nog geen betere weg voor is.Wat er dan meestal onder zit, is een van deze dingen. Frustratie omdat iets niet lukt of niet mag, en geen woorden hebben om dat te zeggen. Overweldigd zijn door wat er die dag allemaal binnenkwam. Zich niet gezien voelen, of ergens buiten vallen. Of gewoon: moe, honger, te veel prikkels.Wat er bijna nooit onder zit, is de bedoeling om iemand pijn te doen. Dat klinkt misschien vreemd als je net een klap hebt gekregen, en toch is het zo. Een kind dat slaat, is een kind dat op de meest onhandige manier vraagt of je hem wilt leren hoe het anders moet.Dat verandert de vraag die je jezelf stelt. Niet: hoe krijg ik dit gedrag weg. Maar: wat kan hij nog niet, en hoe leer ik hem dat.Bij een peuter en dreumes
Op deze leeftijd is agressief gedrag zo normaal dat het bijna raar is als het niet voorkomt.Een kind van één of twee heeft nauwelijks woorden, kan zijn impulsen nog niet remmen, en heeft geen idee dat een ander pijn voelt zoals hij dat voelt. Als er dan iets niet gaat zoals hij wil, komt het er fysiek uit, want er is niets anders.Wat daarbij helpt is niet uitleggen, want dat kan hij nog niet volgen. Wat wel helpt is kort zijn, hem stoppen, en benoemen wat je ziet: "je bent boos, en slaan doet pijn". En daarna vooral: zorgen dat hij minder vaak in die situatie terechtkomt, door te letten op moeheid, honger en drukte.Meer hierover lees je bij opstandig gedrag van een dreumes en bij een dreumes die met alles gooit.Bij een kleuter en schoolkind
Hier verandert er iets. Hij snapt inmiddels dat slaan niet mag, en hij kan het ook navertellen. En dan doet hij het toch, en dat is precies wat het zo verwarrend maakt.Dat komt doordat weten en kunnen twee verschillende dingen zijn. Het deel van zijn hoofd dat afremt is nog volop in ontwikkeling, en juist op het moment dat de spanning hoog is, werkt dat deel het slechtst.Wat je op deze leeftijd vaker ziet: het gebeurt op school of bij vriendjes, of juist alleen thuis. Dat laatste betekent meestal dat hij zich de hele dag heeft ingehouden en het pas laat gaan op de plek waar het veilig is. Dat is geen fijne gedachte als jij degene bent die de klap krijgt, en het is wel de meest voorkomende verklaring.Wat hier helpt is praten op een rustig moment en niet tijdens de ruzie, en samen bedenken wat hij een volgende keer kan doen. Meer daarover bij het moeilijke gedrag van je kleuter.Bij een puber
Bij pubers ziet agressie er anders uit. Minder slaan, meer schelden, deuren dichtgooien, iets kapotmaken, of iets zeggen waar je van schrikt.Daar zit hetzelfde onder: een emotie die groter is dan wat hij ermee kan. Alleen komt er nu iets bij, want in de puberteit komen emoties harder binnen terwijl het vermogen om af te remmen nog wordt verbouwd.Bovendien richt het zich vaak op jou, en dat is geen toeval. Hij is bezig zich los te maken, en dat oefent hij bij degene van wie hij zeker weet dat die blijft.Dat maakt het niet acceptabel en je hoeft het ook niet te accepteren. Maar reageer niet in het moment zelf: zeg kort dat je zo niet met elkaar praat, loop weg, en kom er later op terug. Meer daarover bij een puber die brutaal en respectloos is.Wat je doet op het moment zelf
Stop het gedrag, kort en zonder discussie. Pak zijn hand vast, ga ertussen staan, haal hem weg. Dat is geen straf maar begrenzen, en dat mag stevig zijn zolang je het rustig doet.
Zeg weinig. Op dat moment kan hij niet luisteren, en elke zin die je eraan toevoegt komt er bovenop bij een kind dat al te vol zit. Eén korte zin is genoeg: "ik laat je niet slaan."
Blijf erbij. Wegsturen naar zijn kamer lost het gedrag op dat moment op en leert hem niets, behalve dat hij met dit gevoel alleen komt te staan.
Zorg eerst voor degene die geraakt is, als er een ander kind bij betrokken is. Dat is niet bedoeld als negeren van de dader, maar als voordoen: zo laat je zien waar aandacht naartoe gaat.
En praat er later over. Als het rustig is, en niet als preek maar als gesprek: wat gebeurde er, wat voelde je, wat kun je een volgende keer doen? Dat laatste is waar het om gaat, want een kind dat alleen hoort wat niet mag, weet nog steeds niet wat dan wel.
Wanneer je er hulp bij zoekt
Praat met school of de huisarts als het gedrag toeneemt in plaats van afneemt, als je kind anderen echt pijn doet of dingen kapotmaakt, als het op meerdere plekken speelt, of als het niet past bij zijn leeftijd, bijvoorbeeld bij een kind van tien dat nog dagelijks slaat.Ook als jij bang wordt voor je eigen kind, of voor je eigen reactie. Dat is geen falen en het is een van de belangrijkste redenen om er iemand bij te halen, juist omdat je er dan niet meer alleen in staat.Meer lezen
- Hoe ga je om met opstandig en afwijkend gedrag van je peuter
- Hoe kun je het beste omgaan met boosheid van je kind
- Vaardigheden aanleren aan je kind
