Terug naar Slapen
Slapen
Tips voor een succesvol slaapritueel van je baby of peuter
In dit artikel lees je waarom een vaste volgorde helpt, veilig slapen: de basis en waar het meestal op stukloopt. Zo krijg je zachtere woorden en concrete stappen voor thuis.
Je bent er waarschijnlijk elke avond mee bezig, ook al noem je het geen ritueel. Badje of washandje, pyjama, tandjes, een liedje, een kus.En misschien vraag je je af of het wel goed genoeg is wat jullie doen. Of het niet te kort is, of juist te lang, of dat je iets vergeet.Laat ik daarmee beginnen: er bestaat geen goed ritueel. Er bestaat alleen een ritueel dat bij jullie past en dat je vol kunt houden. Dat laatste is belangrijker dan alles wat er in staat.
Waarom een vaste volgorde helpt
Een klein kind kan de tijd nog niet inschatten. Hij weet niet dat het over tien minuten bedtijd is en hij kan zich er dus ook niet op voorbereiden.Wat hij wel kan, is een volgorde herkennen. Als na het badje altijd de pyjama komt en daarna altijd het boekje, dan weet zijn lijf waar het naartoe gaat. Het ritueel is zijn klok.Dat is meteen waarom het minder uitmaakt wát je doet dan dat het steeds hetzelfde is. Een kwartier met dezelfde vier stappen werkt beter dan een half uur dat elke avond anders loopt.Voor jou betekent dat iets prettigs: je hoeft er niets ingewikkelds van te maken. Als je 's avonds bekaf bent, is een korte vaste volgorde beter dan een uitgebreide die je half doet.En het is meer dan een handigheidje om hem in slaap te krijgen. Dit is voor veel gezinnen het enige moment van de dag waarop er niets moet. Geen haast, geen scherm, niemand anders. Dat is voor jullie allebei iets waard, ook op de avonden waarop het niet lukt om ervan te genieten.Veilig slapen: de basis
Gaat het over een baby, dan hoort dit erbij.**Op de rug
**, met het hoofdje afwisselend naar links en naar rechts. Op de zij of op de buik wordt sterk afgeraden zolang hij zichzelf nog niet vlot kan omdraaien. Overdag wel onder toezicht op de buik spelen.
**Geen dekbed tot twee jaar
**, geen kussen, geen losse knuffels in bed; een goed aansluitende trappelzak is veilig.
**Het hoofd blijft onbedekt
**, de kamer is niet te warm, en de richtlijn houdt vijftien tot achttien graden aan.
Een eigen bedje op jullie slaapkamer in de eerste maanden.
Deze adviezen komen uit de landelijke JGZ-richtlijn Preventie Wiegendood. Die dateert uit 2007 en wordt herzien; kijk voor de actuele versie op de website van VeiligheidNL of vraag het bij het consultatiebureau, dat weet ook wat er voor jouw baby specifiek geldt. De hoofdlijn staat vast: op de rug slapen heeft het aantal gevallen van wiegendood in Nederland enorm teruggebracht.Een ritueel voor een baby
Houd het kort en houd het hetzelfde. Vier of vijf stappen is genoeg, en tien tot twintig minuten ook.Bijvoorbeeld: even wassen of een badje, schone luier en pyjama, voeding, een liedje of een kort boekje, slaapzak aan, licht uit, in bed. Bij baby's die er rustiger van worden kan inbakeren onderdeel zijn van het ritueel; bespreek dat eerst met het consultatiebureau, want daar zitten voorwaarden aan.Twee dingen die het verschil maken.Laat de voeding niet het laatste onderdeel zijn. Anders koppelt hij drinken aan in slaap vallen, en dan heeft hij dat straks ook nodig als hij midden in de nacht bovendrijft. Schuif het naar voren en sluit af met iets anders.
Doe het ook overdag, maar korter. Voor de dutjes een verkorte versie van dezelfde volgorde. Dan herkent hij het signaal.
Meer over het inslapen zelf lees je bij een baby in slaap krijgen.Een ritueel voor een peuter
Bij een peuter verandert er iets: hij gaat meepraten. En dat is precies waar het ritueel voor jou het meeste oplevert, want een peuter die weet wat er komt, hoeft minder te vechten.Wat helpt op deze leeftijd:Laat hem meebepalen binnen de volgorde. Welke pyjama, welk boekje, welke knuffel mee. De volgorde ligt vast, de invulling niet. Een peuter hoort de hele dag wat er moet, en dit kleine beetje regie scheelt vaak verrassend veel strijd.
Maak het laatste stukje van jullie samen. Zonder dat er nog iets moet. Even naast hem liggen, kletsen over niks, of gewoon stil zijn. Dat is waar zijn behoefte zit, en als hij dat krijgt hoeft hij er straks niet om te roepen.
Sluit elke avond hetzelfde af. Dezelfde zin, dezelfde kus, dezelfde volgorde van het licht. Dan is er een duidelijk einde, en weet hij dat er niets meer komt.
Vertel wat er komt. "Nog één boekje en dan gaat het licht uit." Voor een peuter is niets zo lastig als een overgang die hem overvalt.
Waar het meestal op stukloopt
Het is stil, maar niet rustig. Dit is de meest voorkomende. Het scherm gaat uit en dan begint de drukte pas: opruimen, tandenpoetsen, tas klaarzetten. Voor jou is dat afronden, voor hem is het nog een rijtje opdrachten, en zo komt hij opgejaagd in bed te liggen.
Het ritueel rekt op. Nog een boekje, nog een liedje, nog even. Voor je het weet duurt het drie kwartier en ben je aan het onderhandelen. Wat helpt is vooraf zeggen wat erin zit en dat elke avond hetzelfde houden.
Je hebt haast, en hij merkt dat. Een kind stemt zich af op degene die naast hem zit. Zit jij er met je hoofd bij de afwas, dan gaat hij daar juist van aanstaan, en dan duurt het langer. Daarover schreven we dit stuk over de haast rond het bedritueel.
Het lukt niet elke avond. Bij ziekte, logeerpartijen, drukke dagen. Dat hoeft niet perfect te zijn; het gaat om de grote lijn en niet om de minuut.
