Klantenportaal
Login
Start proefperiode
Terug naar Angst en zelfvertrouwen

Angst en zelfvertrouwen

Sociale angst bij kinderen overwinnen

Als je kind sociale situaties steeds vaker vermijdt, wil je weten wat nog verlegenheid is en wanneer angst de ruimte overneemt. In dit artikel lees je waar je op let en hoe je kleine stappen haalbaar maakt.

Kind dat sociale spanning ervaart
Op het schoolplein staat ze aan de rand. Ze kijkt naar de andere kinderen en ze gaat er niet bij. Als je vraagt waarom niet, zegt ze dat ze geen zin heeft.Of hij zit op een verjaardag met zijn jas nog aan en zegt niets, terwijl je weet dat hij thuis niet te stoppen is.Wat dit zo lastig maakt is dat je hem er niet in kunt duwen. Je kunt niet voor hem praten, je kunt hem niet meesleuren naar die groep, en toevallig meedoen bestaat niet.En je maakt je zorgen, want dit is niet iets wat later vanzelf overgaat als het te lang duurt.

Verlegen of sociaal angstig?

Dat verschil is belangrijk, want er hoort iets anders bij.Verlegen is een karaktertrek. Een verlegen kind heeft tijd nodig om op gang te komen, kijkt eerst de kat uit de boom, en doet daarna gewoon mee. Dat is geen probleem en dat hoeft niet veranderd te worden. Sterker nog: het is jammer als het wordt weggepoetst, want het hoort bij wie hij is.Sociale angst is iets anders. Dan is een kind zo bang voor het oordeel van anderen dat het situaties gaat vermijden. Het gaat niet meer naar clubs, wil niet naar feestjes, meldt zich ziek voor een spreekbeurt, en durft in de klas geen vraag te stellen ook al snapt het iets niet.De vuistregel: verlegen kinderen doen na een tijdje mee, sociaal angstige kinderen gaan steeds meer dingen niet meer doen. Dat vermijden is het onderscheid.

Waar je het aan herkent

Bij sociale angst zie je vaak een combinatie van deze dingen.Contact uit de weg gaan, ook met kinderen die hij kent. Zich stil houden in een groep terwijl hij thuis honderduit praat. Bang zijn om te praten waar anderen bij zijn. Zich snel bedreigd of uitgelachen voelen, ook als dat niet zo was.Vastklampen als jij weggaat, of niet naar logeerpartijen willen. Dat noemen we scheidingsangst, en bij een ouder kind dat er veel last van houdt heet het verlatingsangst. Meer hulp vragen dan je van hem gewend bent, of juist helemaal geen hulp vragen omdat hij dat niet durft. Zich terugtrekken uit de groep. Snel boos reageren als hij zich onzeker voelt.Ook komt het voor dat een kind zich gepest voelt terwijl er niet gepest wordt. Dat is niet aanstellen: hij leest de reacties van anderen als negatief, ook als ze dat niet zijn, en zo voelt het dus echt.En vaak ook lichamelijk: buikpijn of hoofdpijn op momenten dat er iets sociaals staat te gebeuren. Dat is echt, en niet verzonnen om ergens onderuit te komen.Als je dit leest en er van alles herkent: dat betekent nog niet dat je kind een probleem heeft. Het betekent dat het de moeite waard is om er iets mee te doen.

Waarom vermijden het erger maakt

Dit is het mechanisme waar alles om draait, en het is oneerlijk.Je kind ziet ergens tegenop. Hij gaat niet. Op dat moment is de opluchting enorm, en dat voelt als de goede beslissing. Voor jou trouwens ook: je ziet hem opknappen zodra jullie besluiten dat het niet hoeft.Alleen leert hij daarmee twee dingen. Dat de situatie inderdaad te eng was, en dat niet gaan werkt. De volgende keer is de drempel dus hoger, en zo wordt zijn wereld elke keer een beetje kleiner.Dat is het wrede aan sociale angst: precies datgene wat op het moment zelf het liefst is om te doen, is het slechtste op de lange termijn.En daar zit je dan als ouder. Je ziet je kind opluchten zodra jullie besluiten dat het niet hoeft, en je weet tegelijk dat je hem daar op de lange duur niet mee helpt. Dat is een rotpositie, en die heb je niet aan jezelf te danken. Er is gewoon geen keuze die op beide momenten goed voelt.Wat dat voor jou betekent: als je hem eerder van iets hebt afgehouden omdat je zag hoe zwaar het voor hem was, dan heb je precies gedaan wat elke ouder doet. Dat is geen fout die je nu moet rechtzetten. Het is wel een reden om het vanaf nu anders aan te pakken.

Wat je doet

Kleine stapjes, niet één grote. Niet meteen op het feestje, maar eerst een halfuur met jou erbij. Niet meteen zelf bestellen in de winkel, maar eerst samen. Elk stapje dat lukt, is een ervaring dat het toch goed ging.Bereid hem voor. Vertel wie er zijn, hoe lang het duurt, wanneer je hem ophaalt. Onduidelijkheid is voor een angstig kind het ergste.Spreek af hoe hij eruit kan. "Als het echt niet gaat, stuur je me een bericht en dan kom ik." Een uitweg maakt dat hij het aandurft, en meestal gebruikt hij hem niet.Oefen thuis. Iets bestellen, iemand groeten, een vraag stellen. Voordoen en nadoen werkt goed en het is minder eng dan het echt.Erken zonder mee te gaan. "Ik snap dat je het spannend vindt" doet meer dan "er is niets aan de hand".Zorg voor één plek waar het wel lukt. Eén vriendje, één club, één neefje. Van daaruit groeit het.Prijs dat hij het geprobeerd heeft, niet dat het gelukt is. "Ik zag dat je het toch gedaan hebt" gaat over iets wat hij in de hand had.En kies er één. Alles tegelijk maakt van elke sociale situatie een oefening, en dan wordt het onderwerp nog groter dan het al is.

Wat je beter niet doet

Voor hem praten. Als de juf iets vraagt en jij geeft antwoord, is dat aardig bedoeld en het bevestigt dat hij het zelf niet kan.Hem laten afzeggen omdat het spannend is. Zie hierboven. Dat is de moeilijkste van allemaal.Zeggen dat hij niet zo verlegen moet doen. Of dat hij "gewoon" moet gaan spelen. Als dat kon, deed hij het al.Hem uitleggen dat niemand op hem let. Dat klopt en het komt niet aan, want zo voelt het voor hem niet.Erover praten waar anderen bij zijn. Zeker niet in bijzijn van familie of andere kinderen. Dat maakt de schaamte alleen groter.Vergelijken. "Kijk, je zusje doet gewoon mee."

Wanneer je erover praat met iemand

Praat met de leerkracht als het op school speelt. Die ziet hoe hij in de klas is, en er is vaak meer mogelijk dan je denkt: een vaste plek, een maatje, een spreekbeurt in kleine kring in plaats van voor de hele klas.Ga naar de huisarts als je kind steeds meer gaat vermijden, als het niet meer naar school of clubs wil, als het somber wordt, als er lichamelijke klachten bij komen, of als je vermoedt dat er gepest wordt.Sociale angst is goed te behandelen, zeker bij kinderen. Wacht daar niet te lang mee, want hoe langer het duurt, hoe meer ervaringen er zijn opgebouwd van dingen die niet gelukt zijn.

Tot slot

Je kind is niet asociaal en niet ongeïnteresseerd. Hij wil er waarschijnlijk dolgraag bij horen, en juist daarom is hij zo bang om het verkeerd te doen.Dat is voor jou zwaar om aan te zien, want jij weet hoe leuk hij thuis is en je gunt hem dat anderen dat ook zien. Dat je daar verdriet van hebt, hoort erbij en het zegt niets over of je te veel van hem verwacht.Wat je kunt doen is hem stapje voor stapje ervaringen laten opdoen dat het goed gaat. Dat is traag en het werkt, en jij bent degene die daarnaast staat terwijl hij het doet.Wil je weten wat er bij jullie speelt en waar je het beste kunt beginnen,
Doe de test
In de OpvoedApp lees je daarna hoe je die stapjes opbouwt, en wat je zegt op het moment dat hij echt niet durft.

Verder lezen

Angst begrijpenAngst bij kinderen verminderen: zo ga je ermee om en dit kan je er tegen doenVoor als je kind bang is en je wilt helpen zonder de angst groter te maken.
FaalangstZo ga je om met faalangst bij kinderenVoor als spanning rond toetsen, presteren of beginnen in de weg zit.
OnzekerheidOnzeker kind? Zo vergroot je het zelfvertrouwen van je kindVoor als je wilt herkennen hoe onzekerheid eruit kan zien bij je kind.
ZelfvertrouwenZo vergroot je het zelfvertrouwen van je kindVoor als je wilt weten wat vertrouwen beschermt en wat het onbedoeld kleiner maakt.