Opstandig en negatief gedrag
Dit verklaart waarom respectloos en opstandig gedrag bij kinderen toeneemt
In dit artikel lees je wat er veranderd is, wat gehoorzaamheid vroeger kostte en wat dit betekent voor hoe je het doet. Zo krijg je zachtere woorden en concrete stappen voor thuis.
Je hoort het overal. Kinderen van tegenwoordig luisteren niet meer. Ze zijn brutaler dan vroeger. Er mag te veel.
En misschien denk je dat zelf ook weleens, op een avond dat het thuis weer niet lukte.
Er zit iets in die observatie, en de verklaring ligt ergens anders dan de meeste mensen denken. Niet de kinderen zijn veranderd. Het ouderschap is veranderd, en dat heeft gevolgen die zelden hardop worden benoemd.
Wat er veranderd is
Kinderen zijn nog nooit zo betrokken geweest bij hun eigen opvoeding als nu. Hun gevoelens worden gehoord en meegewogen, ze mogen meepraten over wat er gebeurt, en er is meer ruimte dan ooit om zichzelf te zijn.
Dat is winst, en het is precies wat de meeste ouders van nu bewust hebben gekozen. Je wilt niet dat je kind bang voor je is. Je wilt dat hij zich veilig voelt en dat hij bij je terechtkan.
Alleen brengt die keuze iets met zich mee wat er zelden bij wordt verteld, namelijk dat het opvoeden er een stuk ingewikkelder van wordt. Niet moeilijker omdat jij iets verkeerd doet, maar omdat je iets probeert wat objectief meer van je vraagt.
Wat gehoorzaamheid vroeger kostte
Hier zit het punt dat de discussie meestal mist.
Volledige gehoorzaamheid is maar op één manier te bereiken, en dat is via angst en afstand. Dat klinkt hard, en het is wel wat het is. Kinderen die deden wat er gezegd werd zonder tegen te sputteren, deden dat omdat de gevolgen anders waren dan ze wilden meemaken.
Dat ging vroeger op allerlei manieren en niet altijd even zichtbaar, en het werkte. Er werd geluisterd.
Wat er niet bij werd verteld is wat het kostte. Kinderen die niet konden zeggen dat er iets mis was. Kinderen die leerden hun gevoelens weg te stoppen omdat er geen ruimte voor was. Volwassenen die later in therapie ontdekten dat ze nooit hadden geleerd hoe je boos wordt zonder dat het gevaarlijk voelt.
Als iemand dus zegt dat het vroeger beter ging, dan klopt de waarneming maar niet de conclusie. Het ging niet beter; het ging stiller.
Waarom het nu moeilijker is
Als je je kind ruimte geeft om zichzelf te zijn, krijg je een kind dat ook laat merken wat hij ervan vindt. Dat is niet een bijwerking maar precies de bedoeling, en het is tegelijk het vermoeiendste eraan.
Daar komt bij dat het opvoeden zoals het nu gaat, veel meer van je vraagt. Je moet uitleggen, luisteren, afstemmen en ondertussen ook nog grenzen stellen. Dat is aanzienlijk zwaarder dan zeggen hoe het is en verwachten dat het gebeurt.
En je doet het meestal met minder hulp dan vorige generaties hadden. Kleinere gezinnen, verder van familie, twee ouders die werken. Meer werk, minder handen.
Dat je het dus soms niet volhoudt, zegt niets over jou. Je doet iets wat niemand voor je heeft voorgedaan, in omstandigheden die zwaarder zijn dan die van je eigen ouders.
Waar het misgaat
Er is wel een plek waar het in de praktijk vaak fout loopt, en die is de moeite waard om te kennen.
Veel ouders hebben de eerste helft van de verandering doorgevoerd en de tweede niet. De ruimte is er wel gekomen, en de grenzen zijn ergens onderweg zoekgeraakt.
Dat is begrijpelijk, want als je niet wilt straffen en niet wilt dreigen, dan lijkt er weinig over te blijven. En dan gebeurt er iets wat niemand bedoelde: het kind krijgt ruimte zonder kader, en dat is voor een kind niet prettig maar onveilig. Kinderen zoeken dan zelf naar die grens, en dat ziet er precies uit als opstandig gedrag.
Wat er dus ontbreekt is niet strengheid. Wat er ontbreekt is begrenzen, en dat is iets anders. Bij straf krijgt je kind iets naars omdat hij iets deed; bij begrenzen stop je het gedrag rustig en zonder er iets aan toe te voegen. Meer daarover bij opvoeden zonder straffen en belonen.
Wat dit betekent voor hoe je het doet
Dat je geen keuze hoeft te maken tussen streng en lief, want dat is een tegenstelling die niet bestaat.
Je kind heeft allebei nodig: ruimte om te zeggen wat hij voelt, én iemand die duidelijk is over wat er niet kan. Dat tweede maakt het eerste pas mogelijk, want een kind dat weet waar de randen zitten, durft daarbinnen meer.
Praktisch betekent dat: kies een paar dingen waar je niet over onderhandelt en wees daar helder in, en geef daarbuiten ruimte. En laat vooral het idee los dat je kind het met je eens moet zijn. Hij mag boos zijn over jouw grens; hij hoeft hem alleen niet te overschrijden.
Meer lezen
- Het moeilijke gedrag van jouw kleuter
- Hoe ga je om met opstandig en afwijkend gedrag van je peuter
- Mijn dreumes gooit met alles
- Slaapproblemen bij kinderen. Wat kan ik doen als mijn kind onrustig slaapt
Tot slot
De kinderen van nu zijn niet brutaler geworden. Ze mogen meer laten zien van wat ze denken en voelen, en dat is iets wat een generatie geleden bewust is veranderd omdat het nodig was.
Dat betekent wel dat jij iets doet wat zwaarder is dan wat je eigen ouders deden, en dat je daarvoor zelden erkenning krijgt. Meestal krijg je eerder te horen dat er te veel mag bij jullie.
Wat je kinderen ervan meekrijgen zie je pas over twintig jaar. En dan blijkt dat ze hebben geleerd dat ze mogen zeggen wat er is, en dat er iemand was die bleef ook als het lastig werd.
Merk je dat begrenzen thuis snel eindigt in strijd of harde woorden? Dan helpt het om eerst te zien waar het patroon begint en wat je kunt doen voordat het escaleert.
De test laat je zien welke aanpak bij jullie past, zodat je duidelijk kunt blijven zonder steeds in dezelfde strijd terecht te komen.
In de OpvoedApp lees je daarna hoe je begrenst zonder te straffen, en wat je zegt op de momenten dat het misloopt.
