Slapen
Slaapmeditatie voor kinderen: zo valt je kind sneller in slaap
In dit artikel lees je waarom je kind 's avonds gaat malen, wat een slaapmeditatie voor een kind is en wat je kunt verwachten. Zo krijg je zachtere woorden en concrete stappen voor thuis.
"Ik kan niet stoppen met denken."
Als je kind dat een keer tegen je heeft gezegd, weet je precies waar dit stuk over gaat. Hij ligt er, hij is doodmoe, en toch blijft het malen. En jij zit op de rand van zijn bed en weet even niet wat je daarmee moet, want ophouden met denken kun je niet op commando. Dat je je daar machteloos bij voelt, is niet raar.
Dat is precies waarom een slaapmeditatie kan helpen. Niet omdat het zweverig is of omdat je kind moet leren mediteren, maar omdat het hem iets geeft om zijn aandacht op te richten. En zolang zijn aandacht ergens anders is, kan hij niet tegelijk liggen piekeren.
Waarom je kind 's avonds gaat malen
Overdag is er te veel te doen om ergens bij stil te staan. School, het schoolplein, aan tafel, het scherm. Pas als het licht uit is en er niets meer gebeurt, komt er ruimte, en dan begint het denken.
En er is nog iets, en dat verklaart waarom het uitgerekend in bed gebeurt. Overdag zit er een soort rem op het hoofd van je kind: wat er ook aan gedachten langskomt, het wordt aan de kant geschoven omdat er van alles moet. Maar om in slaap te vallen moet die rem eraf. Dat ís slapen eigenlijk: loslaten, niet meer sturen.
Alleen gaat er op het moment dat die rem loskomt ook een luik open. Alles wat overdag is weggeduwd kan er dan ineens bij. Je kind doet dus precies wat er nodig is om te kunnen slapen, en dat is meteen de reden dat hij ligt te denken.
Je kunt hem niet vragen om dat te stoppen. Dat is ook precies waarom "denk aan iets leuks" nooit heeft gewerkt, en waarom je jezelf daar 's avonds zo machteloos bij voelt.
Wat je wel kunt doen, is hem iets anders geven om aan te denken.
Wat een slaapmeditatie voor een kind is
In de praktijk is het meestal gewoon een rustig verhaal dat je voorleest of afspeelt, waarin je kind ergens naartoe wordt meegenomen. Een bos, een strand, drijven op een wolk. Ondertussen komt er af en toe iets in voor over rustig ademen of over zijn lijf zwaar laten worden.
Het is dus niet stilzitten met je ogen dicht, en je kind hoeft er ook niets voor te kunnen. Hij hoeft alleen te luisteren.
Wat het doet: zijn aandacht krijgt een plek om heen te gaan die niet school is en niet dat gedoe van gisteren. En omdat het verhaal langzaam gaat en zacht klinkt, gaat zijn ademhaling vaak vanzelf mee. Zo raakt zijn lijf rustig terwijl hij zelf niets hoeft te doen.
Dat is meteen het verschil met "denk aan iets leuks". Dat is een opdracht, en die kan hij niet uitvoeren. Een verhaal hoeft hij alleen maar te ondergaan.
Voor welke kinderen het werkt
Niet voor elk kind, en het is goed om dat vooraf te weten.
Het werkt vaak goed bij kinderen die liggen te piekeren, die veel in hun hoofd zitten, of die na een drukke dag niet naar beneden komen. Ook bij kinderen die bang zijn in het donker helpt het vaak, omdat ze iets hebben om zich op te richten in plaats van op wat ze horen.
Het werkt minder goed bij een kind dat vooral onrustig is in zijn lijf en niet in zijn hoofd. Dat kind heeft eerder beweging overdag nodig, of een eerdere bedtijd. En bij een kind dat te moe is, werkt het meestal ook niet: dat is over zijn slaap heen en die stand krijg je met een verhaal niet omlaag.
Dat is geen slecht nieuws maar juist handig om te weten. Heb je het geprobeerd en deed het niets, dan betekent dat niet dat jij het verkeerd hebt aangepakt of dat je kind er niet gevoelig voor is. Het betekent dat er iets anders onder zit, en dat is iets om te zoeken in plaats van iets om je rot over te voelen. Twijfel je daarover, kijk dan bij hoeveel slaap een kind nodig heeft.
12 tips voor een slaapmeditatie met je kind
1. Maak het onderdeel van de vaste avond. Niet als noodgreep op een avond waarop het misloopt, want dan is hij al te opgefokt om te luisteren. Zet het op dezelfde plek in de volgorde, elke avond, na het tandenpoetsen en het voorlezen. Hoe je zo'n vaste avond opbouwt lees je in ons stuk over het bedritueel.
2. Zorg dat het licht al uit is. Anders wordt het een activiteit in plaats van een afsluiting. Weinig licht, gordijnen dicht, hij ligt al.
3. Lees zelf voor als je kan. Jouw stem doet meer dan een opname, want je kind is aan jou gewend. En hier zit meteen de valkuil: lees langzamer dan je gewend bent en laat stiltes vallen. De neiging is om door te lezen omdat je beneden nog van alles wilt, en dan neemt je kind dat tempo over.
4. Of speel er een af. Prima alternatief als je zelf op bent of als het niet lukt om rustig te blijven. In de OpvoedApp staan meditaties die je kunt afspelen. Zet het geluid zacht en de telefoon uit het zicht, want een scherm dat oplicht haalt alles weer omhoog.
5. Begin bij zijn lijf en niet bij zijn hoofd. Een verhaal dat meteen begint bij een wolk of een bos is voor een druk hoofd nog te ver weg. Begin met iets kleins en concreets: voel je voeten, voel het dekbed, adem een keer diep in. Als zijn lijf eenmaal meedoet, komt de rest vanzelf.
6. Blijf erbij, maar zeg verder niets. Geen vragen tussendoor, geen "voel je het al?". Dat haalt hem er juist uit. Hooguit een hand op zijn rug.
7. Hij hoeft niet stil te liggen. Veel ouders denken dat het niet werkt omdat hun kind ligt te draaien of met zijn knuffel speelt. Dat hoeft niets te betekenen. Kinderen luisteren vaak beter terwijl ze bewegen dan wanneer ze stil moeten liggen, en stilliggen als opdracht maakt het juist onrustiger.
8. Kies iets wat bij zijn leeftijd past. Een kleuter volgt een kort en simpel verhaal met beelden die hij kent. Een kind van tien vindt een verhaal over een lief wolkje al gauw kinderachtig, en dat werkt averechts. Bij oudere kinderen werkt een opname vaak beter dan een verhaal uit jouw mond.
9. Laat hem meebepalen. Welk verhaal, of hij op zijn rug of op zijn zij ligt, of het lampje aan blijft. Een kind dat de hele dag hoort wat er moet, heeft veel aan een klein beetje regie, en het scheelt je de discussie of hij er zin in heeft.
10. Gebruik in het begin steeds hetzelfde verhaal. Dat lijkt saai en het is precies de bedoeling. Hoe bekender het is, hoe minder hij hoeft op te letten, en hoe eerder hij wegzakt. Afwisselen kan later, als het eenmaal werkt.
11. Doe het zelf mee. Niet omdat jij ook nog moet ontspannen, daar heb je waarschijnlijk geen zin in na zo'n dag. Maar het werkt nu eenmaal zo: als jij naast hem ligt en je ademhaling zakt, zakt die van hem mee. Lees je voor terwijl je in gedachten al bij de afwas bent, dan merkt hij dat en gaat hij er juist van aanstaan.
12. Doe het ook eens overdag. Niet om te slapen, maar om te oefenen. Op een zaterdagmiddag even samen liggen luisteren, zonder dat het ergens toe moet leiden. Dan is het 's avonds niet ineens iets nieuws op een moment dat er al spanning is.
Kies er één en houd het even vol
De eerste paar keer werkt het vaak niet. Je kind moet eraan wennen en jij ook. Geef het twee weken voordat je besluit dat het niets voor hem is.
Wat je kunt verwachten
Een slaapmeditatie is geen knop die het inslapen aanzet. Bij het ene kind zie je binnen een week verschil, bij het andere merk je vooral dat de sfeer aan het eind van de avond rustiger is, en bij weer een ander werkt het niet.
Dat laatste is geen mislukking en het zegt niets over jou of over je kind. Het betekent alleen dat er iets anders onder zit. Ligt hij vooral wakker zonder dat er strijd is, kijk dan bij een kind dat niet kan slapen. Woelt hij vooral de hele nacht door, dan is onrustig slapen dichter bij wat er speelt.
En blijft je kind weken achter elkaar slecht slapen, is hij overdag duidelijk moe en snel boos of huilerig, of zit je met iets anders dat je ziet: laat het dan even bekijken door de huisarts. Je hoeft niet alles zelf op te lossen, en meestal weet je na één gesprek al meer.
Meer lezen
Tot slot
Je kunt je kind niet vragen om te stoppen met denken. Wat je wel kunt, is hem iets anders geven om aan te denken.
Dat is minder dan je zou willen doen. Je zou het liefst dat malen bij hem weghalen, en dat kan niemand. Maar naast hem zitten terwijl hij ergens anders naartoe wordt meegenomen, is wel iets, en voor hem is het genoeg.
En als het de eerste avonden niets doet: dat betekent niets. Het is nieuw voor hem, en nieuw is nooit meteen rustgevend. Geef het even.
Werkt het na een paar weken nog steeds niet, dan zit er waarschijnlijk iets anders onder. Dat is geen mislukking, dat is informatie.
**
** en je ziet wat er bij jullie speelt en waar je het beste kunt beginnen. In de OpvoedApp vind je daarna de meditaties zelf, plus hoe je ze inzet op een avond waarop het al is misgelopen.
