Opstandig en negatief gedrag
Opstandig en afwijkend gedrag van een dreumes
In dit artikel lees je wat er in een dreumes gebeurt, waarom hij het wel weet en toch doet en wanneer je erover praat met iemand. Zo krijg je zachtere woorden en concrete stappen voor thuis.
Je kind is net een jaar of anderhalf, en ineens is het een ander mensje. Het rent weg als je hem wilt aankleden, het schudt nee bij alles, en het kijkt je recht aan terwijl het precies dat doet wat je net hebt gezegd dat niet mag.
En dan denk je: dit is toch te vroeg voor de koppige fase?
Dat is het niet, en daar zit meteen de verklaring voor bijna alles wat je de komende maanden gaat meemaken.
Wat er in een dreumes gebeurt
Tussen het eerste en het tweede jaar verandert er ontzettend veel, en dat gaat sneller dan in welke andere periode ook.
Hij leert lopen, en daarmee wordt zijn wereld ineens tien keer zo groot. Hij leert woorden, en daarmee ontdekt hij dat hij invloed heeft op wat er om hem heen gebeurt. En hij ontdekt dat hij iemand is die zelf iets kan willen, wat een enorme stap is en tegelijk een bron van eindeloze botsingen.
Wat daarbij hoort is dat hij alles wil onderzoeken. Wat gebeurt er als ik dit omgooi, als ik dit in mijn mond stop, als ik hier vanaf spring. Dat is geen ondeugendheid maar precies het werk dat een kind van die leeftijd hoort te doen, ook al is jouw huis daar niet altijd op ingericht.
En het belangrijkste: hij is op deze leeftijd volledig op zichzelf gericht. Dat is geen egoïsme maar een fase; hij kan nog niet bedenken hoe iets voor jou is, want dat vermogen is er simpelweg nog niet.
Waarom hij het wel weet en toch doet
Dit is het punt dat ouders het meest op de kast jaagt, en het is precies waar de verwarring zit.
Je dreumes leert wél wat niet mag. Hij kan het zelfs laten zien: hij kijkt naar de stekkerdoos, kijkt naar jou, en zegt zelf "nee". En dan doet hij het alsnog.
Dat komt doordat weten en kunnen twee verschillende dingen zijn. Het deel van zijn hoofd dat impulsen afremt is op deze leeftijd nauwelijks ontwikkeld, en hij kan de gevolgen van zijn gedrag nog helemaal niet overzien. Hij weet dus dat het niet mag en hij kan zichzelf niet tegenhouden, en dat zijn twee losse dingen.
Voor jou betekent dat iets belangrijks: als je het voor de vijfde keer zegt en het gebeurt weer, dan heb je het niet onduidelijk uitgelegd en luistert hij je ook niet bewust weg. Er zit nog geen rem, en die bouwt zich pas in de loop van jaren op.
Het woordje nee
Ergens in dit jaar ontdekt hij "nee", en dat woord blijkt magisch te werken.
Als hij nee zegt, gebeurt er iets. Jij reageert, je kijkt op, je zegt er iets van. Voor een kind dat net ontdekt dat hij invloed heeft, is dat een fascinerende ontdekking, en dus gaat hij het uitproberen.
Dat is dus geen brutaliteit en meestal ook geen echte weigering. Vaak is het gewoon onderzoek: wat gebeurt er als ik dit zeg? Dat is lastig, want het ziet er precies zo uit als tegenwerken.
Wat helpt is er niet te veel op te reageren en het niet persoonlijk op te vatten. Hoe meer nadruk dat woordje krijgt, hoe interessanter het wordt.
Wat je kunt doen
Stel je verwachtingen bij. Dit is de belangrijkste van allemaal en tegelijk de moeilijkste. Sta er af en toe bij stil dat hij volop aan het ontdekken is en dat grenzen opzoeken daar gewoon bij hoort; het is niet meer die baby die bleef liggen waar je hem neerlegde, maar iemand met een eigen wil die nog geen enkele rem heeft.
Vraag je af waarom hij moet luisteren. Gaat het om iets wat echt gevaarlijk is of echt over jouw grens gaat, of gaat het om luisteren omdat er geluisterd moet worden? Als je dat een week bijhoudt, blijkt er vaak meer ruimte te zijn dan je dacht, en elke discussie die je niet voert houd je over voor de momenten waarop het er wel toe doet.
Richt je huis in op wat hij doet. Wegzetten wat niet omgegooid mag worden is geen zwaktebod maar gewoon praktisch, en het scheelt jullie allebei tientallen momenten per dag waarin je nee moet zeggen.
Zeg wat er wel mag. "Je voeten op de grond" komt beter binnen dan "niet op de bank staan", want een dreumes hoort van dat laatste vooral "op de bank staan". Bij deze leeftijd werkt zeggen wat wél kan aantoonbaar beter dan zeggen wat niet mag.
Wees kort. Lange uitleg kan hij niet volgen en die verdwijnt halverwege. Twee of drie woorden en een duidelijk gebaar doen meer dan een zin van vijftien woorden.
Begrens waar het nodig is, rustig en zonder boosheid. Hem oppakken en ergens anders neerzetten is geen straf; dat is hem helpen met iets wat hij zelf nog niet kan. Doe dat vriendelijk, want boosheid voegt op deze leeftijd alleen maar spanning toe aan een situatie waar al genoeg spanning in zit.
Wanneer je erover praat met iemand
Praat met het consultatiebureau of de huisarts als je dreumes nauwelijks contact maakt, als hij achterblijft in zijn taal of beweging, als hij zichzelf ernstig pijn doet, of als je merkt dat je het zelf niet meer volhoudt.
Dat laatste is een goede reden op zich. Een dreumes vraagt de hele dag aandacht en ingrijpen, en dat is echt zwaar, zeker als je daarnaast ook nog werkt of andere kinderen hebt.
Meer lezen
Tot slot
Wat eruitziet als opstandigheid is bij een dreumes vrijwel altijd iets anders: een kind dat ontdekt dat hij zelf iets kan willen, en dat nog geen enkel middel heeft om daarmee om te gaan.
Dat maakt jouw dagen niet lichter. Je bent de hele dag aan het bijsturen, wegleggen, tegenhouden en opnieuw uitleggen, en er verandert weken achtereen weinig. Dat je daar moe van wordt is niet omdat je te weinig geduld hebt, maar omdat het gewoon veel is.
En het gaat vooruit, alleen niet op een manier die je van dag tot dag ziet. Over een jaar kijk je terug en besef je pas hoeveel er in de tussentijd is veranderd.
Meer over specifieke situaties lees je bij een dreumes die met alles gooit, een dreumes die niet luistert en een dreumes die zichzelf slaat.
Wil je weten waar bij jullie de meeste ruimte zit
In de OpvoedApp lees je daarna wat je zegt en doet op de momenten die het vaakst misgaan.
